همان گونه كه قبلًا گفته شد نه معنى مردم‌سالارى دينى اين است كه مردم به طور مطلق و بدون هيچ قيد و شرطى حكومت كنند و هر آنچه خواستند به آن دست بيازند و نه حتّى چنين چيزى ممكن است، بلكه سالار بودن مردم در يك نظام داراى دموكراسى متعهد و مشروع از يك سو به معنى مشاركت مردم در حكومت است و از سوى ديگر بدين معنى است كه منافع و مصالح واقعى آنها بر برنامه‌ريزيها و اعمال حكومت گران سايه افكنده و هدف آنان پاسدارى از اين مصالح و منافع باشد. از اين رو، در اين بخش، تعدادى از مهم‌ترين وظيفه‌هاى نظام مردم‌سالارى دينى نسبت به مردم را از ديدگاه اميرمؤمنان (ع) بر شمرده و تبيين خواهيم كرد.

١- ٣- ٣- گسترش عدالت اجتماعى:

يكى از نكات بسيار مهم كه مردم‌سالارى دينى را از غير آن متمايز مى‌سازد نهادينه ساختن اصول و موازين مورد نظر در درون فرد است. على (ع) كه به قول جرج جرداق، «به خاطر شدّت عدالتش در محراب عبادت به شهادت رسيد.» در سفارش به رعايت عدالت در سطح جامعه، ابتدا كارگزاران خود را به تحول درونى در اين راستا فرا مى‌خواند و مى‌فرمايد: «نخستين گام عدالت را بايد در كنترل هواى نفس خود برداشت» (نهج‌البلاغه، خطبه ٨٧). بر اين اساس است كه در مرحله بعد، هر جا فرصتى به دستش آمده واليان و كارگزاران و خويشاوندان خود را به مراعات دادگرى در تمامى عرصه‌ها فراخوانده، در صدر بخشنامه‌ها و دستورالعملهاى حكومتى‌اش مى‌فرمايد: «آنگاه كه كارها به تو سپرده شد به عدل داورى كن». (همان)

و آنگاه كه نهروانيان، با فضاآفرينها و شعارهاى ناروا و به دور از حقيقت، فضاى حكومت علوى را آلوده كردند، دست‌پروردگان ناب‌انديش و درستكار حضرت، تحمل شنيدن سخن و رفتار آنان را نداشتند و هر لحظه احتمال مى‌رفت درگيرى ميان پيروان راستين و خوارج پديد آيد، براى جلوگيرى از فتنه و درگيرى، همواره مى‌فرمود: «در حالت خشنودى و خشم به عدالت پايبند باشيد». (حرانى، ص ١٠٢)

در جاى ديگرى در همين راستا مى‌فرمايد: «بر تو باد (كه) به عدل و دادگرى درباره دوست و دشمن رفتار نمايى». (محمدى رى‌شهرى، ١٣٦٢، ج ٦، ص ٨٨)