مردم سالارى دينى ماهيت، ابعاد و مسائل مردم سالارى دينى
 
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص

مردم سالارى دينى ماهيت، ابعاد و مسائل مردم سالارى دينى - جمعى از نويسندگان - الصفحة ١٥٦

مسلمان هم نبوده مى‌شود. پس عدالت براى كره زمين خالى از سكنه نيست. بر مبناى روايات، امام زمان (عج) زمانى ظهور خواهند كرد كه اكثر مردم كره زمين خواهان اجراى عدالت باشند و صد البته صرف لقلقه زبان، آنان را در زمره عدالت‌خواهان قرار نخواهد داد.

اسلام چه در گذشته- در زمان على (ع)- و چه در آينده براى تحقق حكومت جهانى، براى اكثريت جامعه و استقبال عمومى مردم اهميت ويژه‌اى قائل است.

فرمايشات على (ع) اگر چه به حسب ظاهر براى گذشتگان بيان شده، ولى در حقيقت پرده از اسرار جهان و قوانين حاكم بر تفكر و زندگى انسانها برداشته است. يكى از نكات بارز و روشن نهج‌البلاغه توجه به نظر اكثريت است. امام در جاى‌جاى نهج‌البلاغه از احترام گذاشتن به اكثريت جامعه اسلامى سخن به ميان مى‌آورد.

على (ع) در نامه خود به مالك‌اشتر ويژگيهاى مردم جامعه را تشريح كرده و مبناى تصميم‌گيرى حاكم را نظر اكثريت جامعه بر مى‌شمارد و مى‌فرمايد: «بايد محبوب‌ترين كارها نزد تو امورى باشند كه حق با عدالت موافق‌تر و با رضايت توده مردم هماهنگ‌تر است؛ چرا كه خشم توده مردم خشنودى خواص را بى‌اثر مى‌سازد، اما ناخشنودى خاصان با رضايت عموم جبران‌پذير است ... پايه دين و جمعيت مسلمانان و ذخيره دفاع از دشمنان تنها توده ملت هستند؛ بنابراين بايد گوشت به آنها و ميلت با آنان باشد». (امامى و آشتيانى، بى‌تا، ج ٣، ص ١٣٥، نامه ٥٣)

امام در اين سخن شريف خود بيان مى‌كند كه در صورت تعارض بين نظر اكثريت و اقليت جامعه اسلامى، حاكم مى‌بايست نظر اكثريت را محترم شمرده و ملاك عمل خود قرار دهد و اگر گروه اقليت تلاش كنند تا ديدگاه حاكم را در باره اكثريت جامعه تغيير داده، وى را نسبت به اكثريت بدبين سازند، به نحوى كه حاكم آنان را خصم و حريف خود تلقى كند، در اين هنگام ضرورى است كه حاكم به فكر علاج اين مرض اجتماعى باشد و آن اقليت را از خود دور سازد. در اين راستا امام (ع) مى‌فرمايد: و بايد آنها كه نسبت به رعيت عيبجوترند از تو دورتر باشند. (همان)

ممكن است اين سؤال مطرح شود كه اگر اين اقليت مغرض باشند طبيعتاً دور كردن آنها از حوزه تصميم‌گيرى امرى لازم و ضرورى است ولى اگر اين اقليت به‌