مردم سالارى دينى ماهيت، ابعاد و مسائل مردم سالارى دينى - جمعى از نويسندگان - الصفحة ٣٦
اجتماعى مثل احزاب، اتحاديهها، شوراها به مثابه يك روش مديريتى به آن نگريسته مىشود. پس مردمسالارى در وسيعترين معناى آن؛ يعنى «شيوه زندگى جمعى يا جامعهاى كه در آن به افراد حق داده مىشود براى مشاركت آزادانه از فرصتهاى مساوى برخوردار باشند» (بيات، ١٣٨١، ص ٢٧١). در مورد اينكه حقيقت دموكراسى چيست اختلاف نظرهاى جدى وجود دارد. آنتونى آربلاستر در اين مورد مىگويد:
«در اين باره كه دموكراسى چيست، اين اصطلاح چه معنايى درد و چه معنايى داشته ترديدهاى فراوانى بر اين شيوه خودپسندانه سايه مىافكند. زيرا دموكراسى بيش از آنكه يك واقعيت باشد يك مفهوم است و چون يك مفهوم است، هيچ نوع معناى دقيق و مورد توافقى ندارد. دموكراسى معناى بسيار متفاوت و مفاهيم ضمنى متعددى در تاريخ طولانى خود داشته و امروز در بستر نظامهاى اجتماعى و اقتصادى گوناگون، به گونههاى متفاوت درك مىگردد. آنچه امروز در غرب دموكراسى ناميده مىشود كسانى را كه برداشتهاى متفاوتى از آن دارند چه در گذشته و چه در حال قانع نمىكند». (آربلاستر، ١٣٧٩، ص ١٤)
٢- دين
تعريف لغوى:
«دين» به معناى كيش، ملت، طريقت، شريعت كه در مقابل كفر قرار دارد (دهخدا، ذيل واژه دين)، آمده است. همچنين به معناى راه، روش، آيين (معين، ذيل واژه دين)، پاداش و حساب مىباشد. «ديانت» را شريعت و مذهب نيز ناميدهاند.
تعريف اصطلاحى دين:
انديشمندان مسلمان و غيرمسلمان تعاريف زيادى از دين ارائه دادهاند (ر. ك به: خسروپناه، ١٣٧٩، ص ٣٣٨ و پترسول و همكاران، ١٣٧٦، ص ١٨) اما هر يك به ساحت و بُعد خاصى از دين نظر داشتهاند. اصولا نگاه يا تعريف جامع كه بتواند تمام مصاديق اديان را در بربگيرد، ميسور نيست. بر اين اساس پارهاى از تعاريف به ابعاد اعتقادى، برخى به جنبههاى معرفتى، بعضى به جنبههاى احساسى و روانى، تعدادى به زواياى اجتماعى و نمونههايى نيز به بينش شهودى دين پرداختهاند و بر آن اساس دين را تعريف كردهاند. در يك بيان كلى در تعريف دين مىتوان بيان داشت: دين عبارت از تنظيم روش زندگى براساس يك اعتقاد است. (علامه طباطبايى، بىتا، ص ٣)