يكى از اصول جامعه دمكراتيك و مردم‌سالار، وجود احزاب سياسى است كه شايد بتوان گفت مهم‌ترين ركن دموكراسيهاى مدرن تلقى مى‌شود؛ زيرا حزب، اساسى‌ترين وسيله تبديل قدرت اجتماعى به قدرت سياسى است. اصل مشترك ديگرى كه مى‌توان در دموكراسى و نهج‌البلاغه با تأكيد كمترى از طرف امام على (ع) نسبت به اصول ديگر دموكراسى بحث كرد قبول و اهميت احزاب سياسى است كه امام نيز آنها را مى‌پذيرند ولى احزاب سياسى باطل و خلاف مصالح اسلام و مسلمانان را در جامعه طرد مى‌نمايند.

الف- احزاب سياسى‌در دموكراسى:

همان‌گونه كه اشاره شد مهم‌ترين ركن دموكراسى امروز احزاب سياسى هستند كه مى‌توانند منافع خاص را به مصالح و منافع ملى تبديل كنند. پس حزب در قالب رقابت سياسى دموكراسى را عملى مى‌كند.

هدف حزب سياسى كسب قدرت است. كاركرد احزاب مختلف بوده از جمله است آموزش نيرو، ارائه خط و مشى و برنامه توسط كانديداهاى خود و سهولت انتخابات براى جامعه و ... احزاب نقش بسيج توده براى تحول سياسى جامعه و افزايش توان جامعه در حل بحرانها از طريق همگرايى، مشاركت و توزيع قدرت را برعهده دارند.

برعكس دولتهاى دمكراتيك دولتهاى توتاليتر احزاب سياسى را مخلّ وحدت و نوسازى كشور مى‌دانند. حزب وقتى حمايت اكثريت را كسب كرد و توانست آن را استمرار بخشد، در كسب قدرت موفق شده است در غير اين صورت رقيب جاى او را مى‌گيرد. (دوورژه، ١٣٧٦، صص ٤٢٥- ٢٢٧)

ب- احزاب سياسى‌در نهج‌البلاغه:

امام به طور كلى با اهميت اصل شورا و احترام به مشورت و استفاده از نظر فرهيختگان و انديشمندان و اتحاد و ائتلاف و حدت گونه ميان مردم براى حمايت و كمك به اداره دولت و اصلاح آن اصل تشكل بر حول موازين شرعى- دينى را تأييد مى‌كنند. على (ع) در مورد احزابى كه براساس باطل و غير موازين شرع و مردم‌سالارى شكل گرفته و درصدد براندازى حكومت مردم‌سالار دينى هستند مخالف است و در طول حكومت خود با سه حزب ناكثين، مارقين و قاسطين كه اينگونه بودند برخورد كردند.