مردم سالارى دينى ماهيت، ابعاد و مسائل مردم سالارى دينى
 
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص

مردم سالارى دينى ماهيت، ابعاد و مسائل مردم سالارى دينى - جمعى از نويسندگان - الصفحة ٢٤٨

توجه كرده و آنان را به صورت مبناى نظريه مردم‌سالارى دينى برگزيده‌اند. قبل از ذكر دلايل مردم‌سالارى دينى به بعضى ازديدگاههاى معاصرين در اين زمينه توجه مى‌كنيم. ديدگاههايى كه اجمالا نقش مؤثر مردم را در مشروعيت رهبرى دولت اسلامى يا لااقل مشروعيت اعمال ولايت رهبرى دولت اسلامى پذيرفته و در عرصه تصميم‌سازى دولت اسلامى مردم را پس از حفظ چارچوبهاى شرعى مؤثرترين عامل در تصميم‌گيرى مى‌دانند.

نظرات انديشوران معاصر شيعى درباره مردم‌سالارى دينى در عصر غيبت‌

١- آيت‌اللَّه ميرزا حسين نائينى: ايشان به منشأ مشروعيت حكومت اسلامى اشاره چندانى ندارد و در دوره استبداد قاجارى راهى براى تغيير حاكم نمى‌ديدند. با اين حال به دنبال ايجاد محدوديتهاى مردمى در راه تصميمات حكومت بودند، از اين رو در كتاب «تنبيه الامة و تنزيه الملة» به طرح جايگاه مشورت، لزوم مشاوره حاكمان با مردم و اعتبار رأى اكثريت پرداخته‌اند. (نائينى، بى‌تا، ص ٨١ به بعد)

٢- امام خمينى: ايشان در اظهارات خود در سالهاى آخر، بياناتى دارند كه در استناد مشروعيت حاكم به مردم ظهور دارد و در كنار لزوم رعايت شرايط حاكم اسلامى و ولايت فقيه جايگاه ويژه رأى اكثريت مردم را متذكر شده‌اند. درست است كه امام در كتب اسلامى و فتوايى خود، ولايت انتصابى فقيه را ذكر كرده و اعمال ولايت را براى فقيه مبسوط اليد لازم دانسته‌اند، اما سؤال اين است كه آيا منابع فهم انديشه سياسى امام، تنها كتابها و ديدگاههاى قبل از پيروزى انقلاب اسلامى است يا مى‌توان از بيانات، تأييدها و به طور كلى سيره عملى امام در دوران رهبرى جمهورى اسلامى ايران نيز به عنوان منبع فهم انديشه ايشان استفاده كرد. به نظر مى‌رسد در اواخر دوران مبارزه و در مسئله رهبرى نظام اسلامى، ايشان بيش از آنكه حضور مردم را موجب كارآمدى حكومت بدانند به آنها بها مى‌دادند. در بعضى از تعبيرها مى‌فرمودند: ما حق تحميل بر ملت را نداريم‌ (صحيفه نور، ج ١٠، ص ١٨١) و در موارد متعددى ميزان را رأى ملت اعلام مى‌كردند. در اواخر عمر در نامه‌اى به آيت‌اللَّه مشكينى نفوذ رأى ولى فقيه را مبتنى بر آن دانسته‌اند كه او ولىّ منتخب مردم است‌