عزمت راسخ شد ديگر دغدغه احتمال خطا را كنار بگذار به خداوند توكل نما، نه اينكه هر گاه خودت تصميم گرفتى به شور مردم اعتنا نكن‌ (ر. ك. به: كتاب نقد، ش ٢١- ٢٠، صص ٢٥١- ٢٤٩ و شماره ٨، ص ٣٠٤). البته نظر بسيارى از مفسران ديگر قرآن كريم نيز همين است. (ر. ك. به: مكارم شيرازى، ج ٣، ص ٩١٤٨)

٦- ١- ٣- استيضاح:

از ديگر نمونه‌هاى مشاركت مردم در امر حكومت و از حقوق اساسى آنان، سؤال و استيضاح از نخبگان سياسى جامعه است. پاسخگو بودن نسبت به اعمال و پذيرش حق استيضاح در واقع از تبعات تقبل مسئوليت است. بدون شك آرمان اسلام اين است كه مردم به آن حد از ورع و تقوى برسند كه به سبب ترس از خدا و روز جزا مرتكب خلافى نشوند. و اين شيوه داراى بالاترين ارزش اخلاقى است.

پاسخگو بودن رهبران و مديران در مقابل مردم هيچ گونه تعارضى با پاسخگويى آنان در مقابل خداوند تعالى ندارد و اين دو در طول هم و مكمل يكديگرند. كسى كه براى خداوند كه تا «مثقال ذره شرّاً يره» (زلزال، ٧) حساب مى‌كند و به اسرار غيب آگاه است پاسخ دارد به مراتب آسان‌تر مى‌تواند درباره عملكرد خود به مردم پاسخ دهد. بنابراين، هيچ دليلى براى امتناع و سر باز زدن وجود ندارد. امام على (ع) نيز به يكى از عاملان خود كه احتمال خيانتش در بيت‌المال مى‌رفت نوشت: «حساب خود را به من باز پس بده و بدان كه حساب خدا بزرگ‌تر از حساب مردمان است» (نهج‌البلاغه، نامه ٤٠)؛ يعنى از نظر امام (ع) پاسخگويى هر مسئولى به دو شكل بايد صورت بگيرد: يكى در مقابل خلق و ديگرى در مقابل خالق.

امام (ع) به پسرعمويش والى مكه كه خيانت كرده بود، پس از تقبيح اعمالش، هشدار مى‌دهد كه اموال مسلمانان را باز گرداند و تهديد مى‌كند كه اگر چنين نكند و به او دست يابد شديدترين مجازاتها را در موردش اعمال خواهد كرد و در پايان اين هشدار، مرگ و قيامت را به او متذكر شده و قبر را به يادش مى‌آورد كه ستمكار با دريغ فرياد مى‌كشد و آرزوى بازگشت دارد ولى جاى گريختن نيست. اين عملكرد حضرت (ع) نشان مى‌دهد در يك حكومت دينى كه همه به خداوند و قرآن و روز جزا ايمان دارند نمى‌توان به صرف اعتماد يا حواله كردن خاطيان به روز قيامت‌