خود آن حضرت (ع) در حيطه حكومت خود تأمين حداقل نياز معيشتى را سرلوحه كار خويش قرار مى‌دهد، چنان كه خود مى‌فرمايد: «كسى در كوفه نيست كه در رفاه به سر نبرد، حتى پايين‌ترين افراد نان گندم مى‌خوردند سرپناه دارند و از آب فرات مى‌آشامند». (ابن شهرآشوب، ١٤٠٥، ج ٢، ص ٩٩)

امام (ع) تلاش در راه تأمين معيشت را از زمينه‌هاى اعتماد مردم به حكومت و كارگزاران مى‌داند و زمانى كه چنين اعتمادى به كارگزاران حاصل آيد پشتيبان حكومت در سختيها و ناملايمات خواهند بود و اين يك پشتوانه بزرگى براى حكومتها به شمار مى‌آيد؛ لذا يكى از وجوه و چرايى خدمت رسانى به مردم در عرصه زندگى مادى آنان مى‌باشد تا زمينه تكامل آنان نيز فراهم آيد.

٤- حكومت و تربيت‌

از مهم‌ترين و اساسى‌ترين حكومت حكيمانه آن است كه زمينه رشد و تعالى فرد و جامعه را فراهم آورده تا استعدادها در جهت كمال مطلق شكوفا گردند. تعليم و تربيت فلسفه بعثت انبياء عظام الهى است.

«هوالذى بعث فى الامبين رسولًا منهم يتلوا عليهم آياته و يزكيهم و يعلمهم الكتاب و الحكمه و ان كانوا من قبل لفى ضلال مبين» (جمعه، ٢)؛ اوست خدايى كه ميان عرب امى پيغمبرى بزرگوار از مردم برانگيخت تا برآنان آيات وحى خداوند را تلاوت كند و آنها را از جهل و اخلاق زشت پاك سازد و شريعت كتاب آسمانى و حكمت الهى بياموزد، با آنكه پيش از اين، همه در ورطه جهالت و گمراهى بودند.

حكومت الهى پيامبران در راستاى تعليم و تربيت جامعه و ساختن انسان كامل بوده است كه در بسيارى از آيات بدان متذكر شده است.

امام متقين على (ع) در ايجاد فضاى مناسب براى افراد جامعه و تلاش براى ارتقاء تربيت و تعليم آنان مى‌باشد. چنان كه خود مى‌فرمايد: «بر امام است كه بر اهل ولايت خويش حدود اسلام و ايمان را تعليم دهد». (خوانسارى، ١٣٦٠، ج ٤، ص ٣١٨).

امام على (ع) در فرازى ديگر آموزش همگانى و رشد اخلاق و شكوفايى كمالات انسانى در مردم را از وظايف جدى حكومت مى‌كند: «شما را بر من حقى‌