مى‌گويد: «در سر راه هيچ مسلمانى را نترسان يا با زور از زمين او نگذر و افزون‌تر از حقوق الهى از او مگير» (همان، ص ٥٠٥). موارد مشابه كه بر تأكيد حضرت بر قانون‌مدارى، اخلاق قانونى و شرعى است متعدد است.

٢- برابرى و مساوات در برابر قانون‌

حق برابرى و مساوات در برابر قانون از اصول مشترك در دموكراسيهاى غرب و نهج‌البلاغه است بدين معنا كه تمام آحاد جامعه از حاكم تا فرمانبر در استفاده از فرصتهاى اجتماعى، اقتصادى و سياسى برابر تلقى مى‌شوند.

الف- برابرى و مساوات در برابر قانون در دموكراسى:

در دموكراسيهاى غرب اصالت برابرى بدين معنى است كه به حكم انسانيت آنها برابرند و از حقوق سياسى و اجتماعى يكسانى در قانون برخوردار هستند. برابرى از لحاظ حقوق مدنى شامل آزادى بيان، آزادى ابراز عقيده و برابرى از لحاظ حقوق سياسى مثل برابرى حق رأى، حق كسب و برابرى از لحاظ اجتماعى؛ يعنى برابرى در كسب فرصتهاست كه يكى ديگر از اصول دموكراسى است. در واقع؛ حق برابر مشاركت در امور سياسى اجتماعى همان برابرى در دموكراسى تلقى مى‌گردد. (سرجنت، ١٣٧٤، صص ١٠٣- ١٠٢)

ب- برابرى و مساوات در برابر قانون در نهج‌البلاغه:

حضرت على (ع) معتقد بودند حاكم و مردم در برابر قانون يكسان و برابرند. اشرافيت و نژاد نبايد مايه برترى و زياده‌خواهى باشد. حاكم نبايد حق بيشترى براى خود قائل باشد. در خطاب به مالك‌اشتر مى‌فرمايد: «بپرهيز از مقدّم داشتن خود در امورى كه مردم در آن مساوى‌اند» (نهج‌البلاغه، ١٣٧٩، ص ٥٩١)؛ يعنى در برابر قانون بايد حاكم و مردم برابر باشند و قدرت حاكم نبايد مايه سوءاستفاده و برترى جويى باشد. به يكى از استاندارانش مى‌گويد: «پس بايد كار مردم در آنچه حق است نزد تو يكسان باشد». (نهج‌البلاغه، ١٣٧١، ص ١٩) در زمينه برابرى زندگى مادى رهبران با عموم مردم حضرت قائل است آنها بايد زندگى ماديشان همانند ضعيف‌ترين مردم جامعه باشد كه به فكر رشد و توسعه و بسط عدالت اقتصادى اجتماعى باشند. مى‌فرمايد: «بر رهبران حق است كه در خوراك و پوشاك همانند ضعيف‌مردم رفتار كرده و از همه‌