مردم سالارى دينى ماهيت، ابعاد و مسائل مردم سالارى دينى
 
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص

مردم سالارى دينى ماهيت، ابعاد و مسائل مردم سالارى دينى - جمعى از نويسندگان - الصفحة ١٦٢

على (ع) در اين حديث شريف نظر اكثريت جامعه اسلامى آن روز را به عنوان يكى از معيارهاى تعيين خط مشى و گرايش سياسى فرد اعلام مى‌كند. هر فردى كه بخواهد در مسيرى بر خلاف مسير اكثريت حركت كند، در نهايت گمراه خواهد شد و جز سقوط در دام شيطان، سرنوشت ديگرى نخواهد داشت.

اكنون اين سؤال مطرح مى‌شود كه اگر اكثريت مردم فردى را انتخاب كردند كه عالم‌ترين و كاردان‌ترين فرد جامعه نبود آيا چنين انتخابى مشروع است؟ ديگر اينكه، اطاعت از چنين حاكمى تابع چه حكمى مى‌باشد؟

بررسى اوضاع سياسى بعد از فوت پيامبر به روشنى به اين سؤالات پاسخ مى‌دهد.

براى شفاف ساختن علت بيعت على (ع) با ابوبكر و ديگر خلفا، روايات متعددى وجود دارد كه در ضمن آنها امام (ع) به صراحت، افضليت و اصلح بودن خود بر ديگران را بيان مى‌كند. ولى در عين حال مردم به هر دليلى و تحت هر شرايطى كه بود با ابوبكر و عمر و عثمان بيعت كردند و امام (ع) مشروعيت آن حكومتها را تأييد كرد و اجازه نداد كسى از بنى‌هاشم عليه حكومت دست به قيام بزند.

على (ع) در خطبه شقشقيه بيان كرده است كه بعد از فوت پيامبر او صالح‌ترين فرد براى اداره امور جامعه بوده است و مى‌فرمايد: «آگاه باشيد سوگند به خدا كه پسر ابى قحانه (ابوبكر) خلافت را مانند پيراهنى پوشيد و حال آنكه او مى‌دانست من براى خلافت مانند قطب وسط آسيا هستم، علوم و معارف از سرچشمه فيض من مانند سيل سرازير مى‌شود و هيچ پرواز كننده‌اى در فضاى علم و دانش به اوج رفعت من نمى‌رسد». (نهج‌البلاغه، خطبه ٣)

امام (ع) در خطبه ١١٨ به بيان فضايل خود مى‌پردازد: «من قطب و ميخ آسيا هستم كه آسيا به اطراف من دور مى‌زند و من در جاى خود هستم پس اگر جدا شوم مدار آسيا به هم خورده سنگ زيرين آن مضطرب گردد». (همان، خطبه ١١٨)

على (ع) در خطبه ١١٩ نيز بعضى از فضايل‌خود را بيان‌مى‌فرمايد: «سوگند به خدا، رساندن پيغامها و وفاى به وعده‌ها و همه معانى را ياد گرفتم و ابواب علم و معرفت و راه روشن نزد ما اهل بيت مى‌باشد، آگاه باشيد احكام و قوانين دين خداوند سبحان يكنواخت است و راههاى‌آن هموار است. هر كه از احكام پيروى‌كند، در آن راهها