مردم سالارى دينى ماهيت، ابعاد و مسائل مردم سالارى دينى - جمعى از نويسندگان - الصفحة ١١٧
فرعون در سايه قدرت خود، به انواع فسادها دچار گرديد و در آنها غوطهور شد.
بنىاسرائيل را به عبادت خود وا داشته بود. فرزندان آنان را مىكشت و زنانشان را زنده نگه مىداشت (ر. ك به: شعرا، ٢٢ و قصص، ٤). او از اين طريق آنها را به لحاظ ظاهر و باطن، فكرى و جسمى، مادى و معنوى به استضعاف مىكشاند (ر. ك. به: قصص، ٤ و ٣٨).
همچنين درباره قوم خود استخفاف روا مىداشت و آنهارا سبك مىشمرد (ر. ك. به:
زخرف، ٥٤). به عبارت ديگر آنها را بردگان زيردست خود و خود را موجودى تافته جدابافته مىدانست. فرعون و اطرافيانش استكبار مىورزيدند (ر. ك. به: اعراف، ١٣٣؛ يونس، ٧٥ و ٨٣؛ مؤمنون، ٤٦؛ عنكبوت، ٣٩ و آيات ديگر). آيات ديگرى از قرآن از ادّعاى الوهيّت (ر. ك. به: شعرا، ٢٩؛ قصص، ٣٨؛ نازعات، ٢٤)، اسرافكارى (ر. ك. به: يونس، ٨٣؛ دخان، ٣١)، اعمال خشونت عليه بنىاسرائيل (ر. ك. به: طه، ٧٤؛ مؤمن، ٢٥)، اهل بهتان بودن او در راستاى ابقاى سلطنت پرده برمىدارد. (ر. ك به: شعرا، ٣٥ و ٤٩)
غصب اموال مردم به وسيله حاكم از جمله اعمالى است كه در قرآن ذكر شده است. خضر (ع) درباره حكمت سوراخ كردن كشتى در حالى كه عدهاى در آن نشسته بودند، به موسى (ع) چنين گفت: «امّا آن كشتى مال گروهى از مستمندان بود كه با آن در دريا كار مىكردند؛ و من مىخواستم آن را معيوب كنم؛ (چرا كه) پشت سرشان پادشاهى (ستمگر) بود كه هر كشتى (سالمى) را به زور مىگرفت». (كهف، ٧٩)
به خطر افتادن امنيت اقتصادى، يكى از آثار طغيان با تكيه بر قدرت است. شايد ايرانيان آگاه از تاريخ سياسى معاصر اين مرز و بوم، با خواندن اين آيه، بىدرنگ به ياد غصب زمينها و اموال مردم توسط رضاشاه بيافتند كه بعد از سقوطش بالطايف الحيل به دست محمدرضا شاه افتاد و باتكيه بر آن بنياد پهلوى تشكيل شد.
مطالعه سوره يوسف (ع)، انسان را به اين استنباط وا مىدارد كه فساد جنسى نيز يكى از آثار و نتايج افراطكارى باتكيه بر قدرت سياسى است. زن پادشاه مصر با جسارت و بىآبرويى تمام دست به اعمال خلاف عفت مىزند و آب هم از آب تكان نمىخورد و كسى هم ككش نمىگزد و اصرار او بر اين كار و تهديد يوسف (ع) كه اگر به خواسته نامشروع تن ندهى جزء زندانيان خواهى شد، هيچ مسئله جديدى را بعد از افشاى واقعيتها توليد نمىكند.