اختلاف دارند، براى آنها روشن كنى؛ (و اين قرآن) مايه هدايت و رحمت است براى قومى كه ايمان مى‌آورند» (نحل، ٦٤)؛ «و ما اين كتاب را بر تو نازل كرديم كه بيانگر همه چيز، و مايه هدايت و رحمت و بشارت براى مسلمانان است» (نحل، ٨٩)؛ «به يقين، كسانى كه به آيات الهى ايمان نمى‌آورند، خدا آنها را هدايت نمى‌كند؛ و براى آنان عذاب دردناكى است» (نحل، ١٠٤)؛ «اين آيات قرآن و كتاب مبين است.

وسيله هدايت و بشارت براى مؤمنان است» (نمل، ١٢- ١١)؛ «و [اين قرآن‌] مايه هدايت و رحمت براى مؤمنان است» (نحل، ٧٧).[١]

هدايت مطرح در قرآن به گونه‌اى است كه حتى جن نيز مشمول آن شده، در كنار انسان به هدايت الهى دعوت مى‌شود: «بگو به من وحى شده است كه جمعى از جن به سخنانم گوش فرا داده‌اند، سپس گفته‌اند: ما قرآن عجيبى شنيده‌ايم كه به راه راست هدايت مى‌كند، پس به آن ايمان آورده‌ايم» (جن، ٢- ١)؛ « [گروهى از جن‌] گفتند: اى قوم ما! ما كتابى را شنيديم كه بعد از موسى نازل شده، هماهنگ با نشانه‌هاى كتابهاى پيش از آن، كه به سوى حق و راه راست هدايت مى‌كند» (احقاف، ٣٠)[٢]. در زمينه معرفى قرآن به وسيله خود قرآن به عنوان كتاب هدايت‌كننده انسان و جن آيات ديگرى نيز وجود دارد كه ذكر تك‌تك آنها و پرداختن تفصيلى به اين آيات از حوصله اين مقاله خارج است.

شريعت متصدى هدايت انسانهاست. سركشى‌خداوند به حوزه‌هاى‌مختلف زندگى دنيوى نيز براى نشان دادن راه هدايت الهى در آن حوزه است. موانع و مقتضيات پيمايش صراط مستقيم با توجه به وضعيّت آن حوزه دنيوى، تبيين مى‌شود تا انسان داراى علايق دنيوى از لابلاى زندگى اين‌جهانى، راه آخرت خود را نيز پيدا كرده و طى نمايد. در منطق قرآن دنيا و آخرت دو چيز متفاوت است و حتى ممكن است كسانى دنيا را به جاى آخرت انتخاب كنند و مورد مذمت خدا واقع شوند. (انعام، ٧٠)

[١] - نحل، ٢، ٤٤، ١٠٢؛ احقاف، ١٢؛ فصّلت، ٤؛ اعراف، ٢٠٣؛ جاثيه، ٢٠؛ طه، ٣، ٩٩؛ حاقه، ٤٨؛ مزمّل، ١٩؛ مدثّر، ٥٤؛ دهر، ٢٩؛ عبس، ١١؛ يونس، ٥٣؛ هود، ١٧؛ رعد، ١٩؛ سجده، ٣؛ سبأ، ٦؛ فاطر، ٣٧؛ حاقه، ٥١؛ اعراف، ٢، ٥٣، ٦٩، ٢٠٣؛ حجر ٦، ٩؛ انبيا، ٢؛ فرقان، ٢٩؛ يس، ١١، ٦٩؛ صافات، ٣؛ ص، ٨٧؛ انعام، ١٥٧ و ....

[٢] - در ترجمه آيات، از قرآنى كه آيت‌اللَّه مكارم‌شيرازى( ١٣٧٨) ترجمه كرده است، بهره برده‌ايم ..