بالِغُ أَمْرِهِ ....[١] خلاصه آنكه آيه كريمه به خوبى دلالت دارد بر اينكه حكومت اسلامى بر پايه آزادى مردمى، عدالت اجتماعى و خدايى بودن آن پى‌ريزى شده است.

سؤال:

در اينجا سخن ديگرى مطرح مى‌شود و آن اينكه شور معصوم با مردم- با اينكه خود عالم و آگاه به صلاح و فساد امور است- همچون رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم چه معنا و مفهومى مى‌تواند داشته باشد و حال آنكه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم داراى كمال عقل و اصابت رأى و در ارتباط با وحى الهى بود.

پاسخ: در پاسخ اين سؤال، سخن فراوان گفته شده‌[٢] و به چند مطلب مى‌توان اشاره نمود:

١- هدف از شور معصوم با مردم جلب عواطف مردمى است كه در امور كشورشان طرف شور قرار گرفته‌اند.

٢- هدف از شور معصوم آن است كه مردم از راهنمايى او در امور كشوردارى استفاده كنند، نه آنكه او از مردم بهره ببرد؛ زيرا طبيعت شور، ايجاب مى‌كند كه هر كس نظرات خود را براى اقناع طرف با استدلال بيان كند و چه بسا كه مردم با استدلالات رهبر، قانع به نظريه او شده و از نظرات خود دست بردارند.

٣- هدف بقاى اين سنّت حسنه در طول زمان، براى همه رهبران اسلامى مى‌باشد و بدين ترتيب است كه فرهنگ اسلامى نسبت به حكومت ارائه داده مى‌شود.

٤- هدف از اينكه رهبران بايد خود را در سطح مردم قرار داده و با آنان مشورت كنند، اين است كه نظام جامعه اسلامى بلكه هر نظامى بر اساس قواعد ظاهرى است، نه علوم غيبى؛ زيرا عمل به علم غيب سبب اختلال و هرج و مرج خواهد شد.

[١] -( طلاق/ ٣):« و هر كس بر خداوند توكل كند همو وى را كافى است، بى‌گمان خداوند به كارى كه بخواهد مى‌رسد».

[٢] - در ذيل آيه كريمه سوره آل عمران، آيه ١٥٩ در تفسير ابو الفتوح رازى و همچنين فخر رازى وجوهى گفته شده كه برخى از آنها قابل قبول نيست، مراجعه و دقت شود.