حاكميت در اسلام يا ولايت فقيه - موسوى خلخالى، سيد محمد مهدى - الصفحة ١٧٠
آياتى كه پيش از اين آيه در قرآن ذكر شده و با در نظر گرفتن هر يك از دو معناى «حب و نصرت» با تطبيق آن با هر سه مورد آيه كريمه (خدا، رسول و امام) مدعاى ما روشنتر خواهد شد.[١] و از جمله آيات اثبات ولايت زعامت رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و امامان عليهم السّلام اين آيه است.
ج- ... أَطِيعُوا اللَّهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ ....[٢]
(١) در اطراف اين آيه در ولايت اطاعت كاملا بحث نموديم و آن را از ادلّه ولايت اطاعت دانستيم، نه ولايت تصرف، و در اينجا اضافه مىكنيم كه ولايت زعامت را نيز از آن بگونهاى مىتوان استفاده نمود؛ زيرا مفاد آيه اگر چه ايجاب اطاعت است ولى اگر ايجاب اطاعت به عهده عموم مسلمين و در سطح كلّ جامعه بود حتما با رياست كشور و زعامت ملازم مىشد، چون اگر عموم مسلمين وظيفه داشتند كه از رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و اولى الأمر در كليه امور اطاعت بنمايند، اعمّ از امور جزئى و كلّى، فردى و اجتماعى، سياسى و غيره، تحقق آن ملازم با ثبوت مقام رهبرى كشور خواهد بود، مخصوصا با به كار بردن كلمه «أُولِي الْأَمْرِ». پس مدلول آيه اگر چه از نظر دلالت مطابقى، ولايت اطاعت را مىرساند، ولى از نظر دلالت التزامى، ولايت زعامت را نيز اثبات مىكند كه از آن تعبير به «ولايت أمر» نيز مىشود چنانچه در آيه كريمه هم صريحا ياد شده است و «أُولِي الْأَمْرِ» كه به معناى زمامدار و صاحب اختيار تفسير مىشود، مصداق آن در اعتقاد و تفاسير و روايات شيعه، ائمه اهل بيت عليهم السّلام مىباشد.
براى توضيح بيشتر در استدلال به آيه كريمه در اثبات ولايت زعامت براى رسول اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و اولى الامر، مىگوييم: «ولايت زعامت» و به تعبير ديگر «ولايت أمر» از مناصب جعلى- و به اصطلاح فقهى از احكام وضعيه است- كه به شخصى اعطا مىشود اعمّ از آنكه آن را به مرحله تنفيذ و اجرا بگذارد يا نه و از لوازم آن وجوب اطاعت از
[١] - مىتوانيد در اين زمينه به تفسير( الميزان، ج ٦، ص ٩ و ١٢) ذيل آيه كريمه مراجعه كنيد و ما نيز در بحث ولايت اطاعت، صفحه ١٢١ توضيحاتى دادهايم، ملاحظه شود.
[٢] - نساء/ ٥٩.