(١) در اينجا اين سؤال مطرح مى‌شود كه آيا «ولايت قضا» ابتداء مخصوص به پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و امام عليه السّلام است و سپس از طريق ايشان به ديگران منتقل مى‌گردد، يا آنكه هر كس كه دانا به قوانين قضائيه باشد، مستقيما مى‌تواند قضاوت كند و نياز به جعل منصب قضاوت به طور خاص ندارد به اين معنا كه داشتن مقام قضاوت در شريعت اسلامى تنها به دانستن و اطلاع از احكام و قوانين قضائيه نيست بلكه اعطا و جعل منصب از سوى خداوند در قضاوت و داورى براى قاضى نيز ضرورى است.

علماى اسلام اتفاق نظر دارند كه منصب قضا از سوى خداوند كه حاكم على الاطلاق است، ابتداء به پيغمبر و امامان واگذار گرديده و سپس با اذن ايشان ديگران نيز مى‌توانند بدان بپردازند.

احاديث و حق اختصاص‌

(٢) احاديث در اين زمينه نيز از اهل بيت فراوان رسيده است؛[٢] از جمله:

١- گفتار امير المؤمنين عليه السّلام به شريح قاضى است كه فرمود:

«يا شريح! قد جلست مجلسا لا يجلسه الّا نبىّ أو وصىّ نبىّ او شقىّ».[٣] «اى شريح! در جايى نشسته‌اى كه در اينجا نمى‌نشيند جز پيغمبر يا وصى او يا شقى».

[١] - ص/ ٢٦.

[٢] - قضاى آشتيانى، ص ٣.

[٣] - وسائل الشيعة ١٨/ ٦/ باب ٣/ ح ٢.