يا ابا عبد اللّه! ما تقول فى الصّيام اليوم؟ فقلت: ذاك الى الامام ان صمت صمنا و ان افطرت افطرنا، فقال: يا غلام! علىّ بالمائدة فأكلت معه، و انا اعلم- و اللّه- انّه يوم من شهر رمضان فكان افطارى يوما و قضاءه ايسر علىّ من ان يضرب عنقى و لا يعبد اللّه».[١] «رفاعه به وسيله مردى، از امام صادق عليه السّلام چنين نقل مى‌كند كه امام صادق عليه السّلام فرمود:

وارد شدم در شهر حيره‌[٢] بر ابو العبّاس.[٣] گفت: اى ابو عبد اللّه! نظر تو درباره روزه امروز چيست؟ (يوم الشّك) گفت: اختيار اين امر با امام است اگر او روزه بگيرد، ما هم روزه خواهيم گرفت، و اگر او افطار كند (روزه نگيرد) ما هم افطار خواهيم نمود. (روزه نمى‌گيريم) گفت: (خطاب به غلام خود) اى غلام! سفره غذا را آماده كن (بر سر سفره نشستم) من با او هم غذا شدم و به خدا قسم مى‌دانستم كه آن روز يكى از روزهاى ماه رمضان است، ولى روزه خوردن يك روز و سپس گرفتن قضاى آن بر من آسانتر بود از اينكه گردنم را بزنند و ديگر خدا عبادت نشود».

مفاد اين حديث از يك صغرا و كبرا تشكيل شده است كه نتيجه آن حجيّت «حكم حاكم» در هلال است. امّا كبرا عبارت است از اينكه حقّ حكم به هلال براى امام ثابت است؛ زيرا فرمود: «ذاك الى الامام ...؛ يعنى اختيار اين امر (روزه وجودا و عدما) با امام است». و امّا صغرا عبارت است از تطبيق امامت بر ابو العبّاس كه يكى از خلفاى جور از بنى العبّاس بوده است.

[١] - فروع كافى ٤/ ٨٣/ ح ٧/ باب اليوم الّذى يشكّ فيه من شهر رمضان هو أو من شعبان.

[٢] -« حيره» نام شهرى بوده نزديك كوفه به فاصله سه ميل،( مراصد الاطلاع ١/ ٤٤١).

[٣] - ابو العبّاس سفاح اوّلين خليفه از خلفاى بنى العبّاس و معاصر امام جعفر صادق عليه السّلام بوده است و او امام عليه السّلام را از مدينه به عراق احضار نمود و سپس بازگردانيد.