ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٨٩ - مسئلهء دوم - عوامل بروز فتنه ها

نظم خود بجريان مى اندازد .
مسئلهء ششم - محققان حرفه اى
مسئلهء ششم - محققان حرفه اى گروه ديگرى داريم كه قلم به دست و با قيافهء متفكرانه ، مى خواهند در بارهء فتنه‌ها تحقيق نمايند ، ولى تحقيق براى اينان يك حرفهء اعتيادى ، يا حرفهء سود آورى است كه براى برآوردن نيازهاى مادى يا شهرت پرستى و اشباع حسّ محبوبيت خواهى انجام مى گيرد .
در اشتغال باين حرفه ، هدفى جز توضيحاتى كه خوشايند مردم بوده باشد ، ندارند و بجاى تحليل و تركيب موقعيت فتنه انگيز و عوامل آن ، مفاهيم و قضايايى را استخدام مى كنند كه آگاهى و هشيارى و دلسوزى آنان را براى مردم اثبات كند . و چون هدف محقر آنان عبارت است از « بمن نگاه كنيد » لذا نه تنها واقعيتها را نخواهند توانست درك و ابراز نمايند ، بلكه ممكن است در بارهء همه چيز تحقيق نمايند جز خود موقعيت فتنه انگيز و عوامل آن .
آرى ، اگر مردم در بارهء قلم و آگاهىهاى من در تشخيص حوادث اجتماع در حيرت و شگفتى فرو روند ، براى من بس است :
< شعر > طالب حيرانى خلقان شديم دست طمع اندر الوهيت زديم در هواى آنكه گويندت زهى بسته اى برگردن جانت زهى < / شعر > مسئلهء هفتم - محققان آگاه و متعهد
مسئلهء هفتم - محققان آگاه و متعهد بر عكس اين فرصت جويان حرفه اى ، محققان آگاه و متعهدى پيدا مى شوند كه نه تنها براى ارضاى خودخواهى صفحات كاغذ را باطل نمى كنند ، بلكه با كوشش پىگير و صميمانه ، بازيگرى با محتويات پيش ساختهء ذهنى خود را نيز [ كه رهايى از آنها كار هر كسى نيست ] كنار مى گذارند . باين معنى كه با توجه به بازيگرى نابجاى محتويات پيش ساختهء ذهنى كه حوادث را با رنگ خاص خود رنگ آميزى مى نمايند ، از دخالت آنها در تفسير و توجيه حادثه خوددارى مى نمايند .
اين گونه بازيگرىهاى ذهنى بزرگترين عامل تحريف واقعيات است كه به وسيلهء ناآگاهان غير متعهد كتب تاريخى بشرى را مشكوك قلمداد مى كنند . حتى