ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٤٠ - هدف و حكمت آزمايشها

( آنان را متذكر بساز ، تو براى تذكر دادن فرستاده شده اى و تسلَّط [ جبرى ] به آنان ندارى ) .
٤ - ( وَما مُحَمَّدٌ إِلَّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِه الرُّسُلُ أَ فَإِنْ ماتَ أَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلى أَعْقابِكُمْ وَمَنْ يَنْقَلِبْ عَلى عَقِبَيْه فَلَنْ يَضُرَّ الله شَيْئاً وَسَيَجْزِي الله الشَّاكِرِينَ ) [١] .
( محمد ( ص ) جز رسول خداوندى نيست ، پيش از او رسولانى گذشته‌اند .
آيا اگر او از دنيا برود ، دگرگون مى شويد و به عقب برميگرديد و هر كس به عقب برگردد هرگز ضررى به خدا نمى رساند و خداوند شكر گذاران را پاداش خواهد داد ) .
هدف و حكمت آزمايشها اصل هدف و حكمت آزمايشهايى كه در شئون گوناگون بشرى ضرورت يا مفيديت پيدا مى كنند ، عبارت است از بدست آوردن اطلاع از موقعيت شخص يا اشخاصى كه مورد آزمايش قرار مى گيرند .
بدانجهت كه امكانات و وسايل وصول به واقعياتى كه در دسترس مردم قرار مى گيرند ، همهء آنان را با واقعيات و قوانين مربوط نمى سازند ، چنانكه كميت و كيفيت ارتباط انسانها با واقعيات با در دست داشتن امكانات و وسايل يكنواخت نمى باشد .
روشن مى شود كه پديدهء آزمايش در شئون مختلف حيات بعنوان يك امر ضرورى يا مفيد نقش مهمى را بعهده دارد . هر آزمايشى مركب از چهار عنصر اساسى است : عنصر يكم - آزمايش كننده است كه عبارت است از شخص يا مقامى والاتر از شخص مورد آزمايش كه مى خواهد اطلاع كامل از موقعيت مورد آزمايش در برابر واقعيت و يا قانون بدست آورد . سه شرط اساسى براى آزمايش كننده لازم است : يك - اطلاع كامل از همان واقعيتى كه مورد سنجش با موقعيت شخص آزمايش شونده است .

[١] آل عمران آيهء ١٤٤ .