ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٠٠ - عوامل دو پديدهء متضاد اتحاد و خصومتها

باضافهء اين كه اتّحاد ميان افراد و جوامع انسانى با اختلافات و تضادهايى كه دارند ، لذت روحى فوق العاده اى دارد كه با هيچ يك از لذايذ معمولى قابل مقايسه نمى باشد .
يكى از جالبترين چهره‌هاى انسانى در تاريخ ، ائتلاف و يگانگىهايى است كه نه از روى غرض ورزى و سنگر بندى براى از بين بردن ناتوانان صورت گرفته است ، بلكه براى محو ساختن تنفر و رقابتهاى كشنده و به وجود آوردن تفاهمهاى حقيقى و اشباع حسّ عضويت در يك خانوادهء پر مهر و صفا ، بوجود آمده است .
در نقطهء مقابل اين نعمت عظماى الهى انزجار و خصومت و تنفر قرار گرفته است كه تاريخ ما انسانها را به لجن كشيده ، همهء اصول و آرمانها و الگوها را در هم ريخته است .
اين نكتهء مهم را هم بايد در نظر بگيريم كه عداوت و تنفرى كه در ميان انسانها بروز مى كند ، بهيچ وجه قابل مقايسه با خصومت و كشتار ديگر حيوانات نيست .
ما در عالم حيوانات جنگ و پيكارهاى خونين را سراغ داريم ، كه تنها از احتياج به غذا يا اعمال قدرت محض ناشى مى گردد . در صورتى كه جنگ و پيكار انسانها داراى موضوعات زير هم مى باشد : ١ - خود خواهى با قيافه‌هاى گوناگونش .
٢ - با اين كه آدمى از شيرينى و عظمت جان فرد ديگر اطلاع دارد ، باز سلاح برّان به دست مى گيرد .
٣ - با اين كه مى داند هيچ دليل و علَّتى براى نابود كردن طرف خصومت ندارد ، احساس كمترين ننگ او را وادار به كشتار مى نمايد .
٤ - بيمارى خونريزى ( ساديسم ) در هيچ يك از انواع جانداران ديده نمى شود ، ولى تاريخ بشرى افراد فراوانى از اين بيماران را كه عوامل اين بيمارى را خود به وجود آورده‌اند ، نشان مى دهد .
٥ - آيا تاكنون شنيده‌ايد كه جاندارى پس از سير شدن از غذاى خود ، به غذاى مورد احتياج جاندار ديگرى تعدى كند و اگر آن جاندار گرسنه براى دفاع از حيات خود دست به مقاومت بزند ، خونش ريخته شود هرگز چنين پديدهء پستى