إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٢٧٦ - آيا لازم است بين مرجحات، ترتيب را رعايت نمود؟

و عليه فمتى وجد في أحدهما مرجح و في الآخر آخر منها، كان المرجع هو إطلاقات التخيير، و لا كذلك على الأول بل لا بد ملاحظة الترتيب، إلا إذا كانا في عرض واحد(١).

(١)- اگر بنا باشد از مرجحات منصوص، تعدى نشود و بر همان مرجحات اكتفا نمائيم، براى لحاظ ترتيب بين مرجحات، وجهى هست زيرا در مقبوله عمر بن حنظله و مرفوعه زراره‌ [١]، مرجحات به ترتيب، ذكر شده‌ [٢] و محتمل است كه در واقع در مقام مرجحيت، آن‌ها مترتب باشند، همان‌طور كه در مقام بيان، مرتبا ذكر شده‌اند.

احتمال هم دارد كه ترتيب ذكر مرجحات در آن دو روايت، مجرد ترتيب ذكرى باشد و «در واقع» در مقام ترجيح اصلا ترتيبى نداشته باشند- در مقام بيان لا بد متدرجا و مترتبا ذكر مى‌شوند [٣] پس تفاوتى بين آن‌ها نيست- و شاهدش اين است كه:

الف: در بعضى از اخبار فقط يك مرجح مانند مخالفت با عامه‌ [٤] يا موافقت با كتاب‌ [٥]،

[١]متن آن دو روايت را در صفحه ١٨٦ و ١٨٥ نقل كرديم.

[٢]ترتيب ذكر مرجحات در مقبوله، چنين است: ١- «صفات راوى»- اعدليت، افقهيت، اصدقيت و اورعيت- ٢- «شهرت» ٣- «موافقت با كتاب و سنت» ٤- «مخالفت با عامه».

در مرفوعه زراره، ترتيب ذكر مرجحات، چنين است: ١- «شهرت» ٢- «صفات راوى» ٣- «مخالفت با عامه» ٤- «موافقت با احتياط».

[٣]اگر بخواهند، بگويند: زيد و عمرو اكرامشان واجب است در مقام بيان، بالاخره بايد اول، يكى از آن دو را ذكر كرد و بعد، ديگرى را اما اين مسئله، دليل برآن نيست كه فردى كه اول ذكر شده، بايد اول، اكرام شود و تقدم و تأخرى بين آن‌ها هست.

[٤]مانند اين روايت كه از امام هشتم «ع» نقل شده «اذا ورد عليكم خبران مختلفان فانظروا الى ما يخالف منهما العامة فخذوه و انظروا الى ما يوافق اخبار هم فدعوه» ر. ك: منتهى الدراية ٨/ ٣١٠.

[٥]مانند خبر حسن بن جهم- عن العبد الصالح «ع»- «اذا جاءك الحديثان المختلفان فقسهما على كتاب اللّه و احاديثنا فان اشبهها فهو حق و ان لم يشبهها فهو باطل». ر. ك: وسائل الشيعة ج، ١٨، ابواب صفات قاضى، حديث ٤٨، صفحه ٨٩.