إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٢٣٣ - فصل آيا اخبار علاجيه، شامل موارد جمع عرفى هم مىشود يا نه؟

مع إمكان‌ [١] أن يكون لاحتمال الردع شرعا عن هذه الطريقة المتعارفة بين أبناء

١- در موارد جمع عرفى هم «فى الحال» [٢] تحير است گرچه مآلا زائل مى‌شود مثلا وقتى اكرم العلماء و لا تكرم زيدا العالم را مى‌شنويم «آنا ما» تحيرى هست كه آيا زيد از عموم عام، خارج شده يا نه البته بعد از تأمل، تحير مذكور، زائل مى‌شود و انسان متوجه مى‌شود كه مثلا بايد عام را بر خاص حمل نمايد [٣] لذاست كه مى‌گوئيم تحيّر بدوى مذكور، كافى هست در اينكه از موارد جمع عرفى هم سؤال شود و جواب امام عليه السّلام هم شامل آن موارد بشود.

٢ممكن است سؤال به ملاحظه تحير سائل در «حكم واقعى» باشد گرچه او در ظاهر، متحير نيست به عبارت ديگر: در اخبار علاجيه، سؤال از حكم واقعى شى‌ء هست كه فرضا شرب تتن كه درباره‌اش روايات، معارضه نموده، حكم واقعيتش چيست لذاست كه مى‌گوئيم چون در موارد جمع عرفى هم حكم واقعى، معلوم نيست پس سؤال سائل، اعم است از موارد جمع عرفى و غير جمع عرفى.

خلاصه: تحير در حكم واقعى كفايت مى‌نمايد در صحت سؤال از حكم مطلق‌

[١]«هذا وجه ثالث» لصحة السؤال فى موارد الجمع العرفى و هو وجه صحيح و لكنه مع ذلك مما لا يمنع عن انصراف الاخبار العلاجية كلها سؤالا و جوابا الى غير موارد الجمع العرفى و ذلك لما تقدم من ان مساعدة العرف على الجمع و التوفيق و ارتكازه فى اذهانهم على وجه وثيق هو مما يوجب انصراف الاخبار العلاجية جميعا الى غير موارد الجمع العرفى. ر. ك:

عناية الاصول ٦/ ١٠٥.

[٢]اى فى حال السماع.

[٣]«پس سؤال از آن موارد هم صحيح است و چون سؤال، صحيح شد، جواب هم كه طبق فرض، عام است پس اخبار، شامل موارد جمع عرفى هم مى‌شود». ر. ك: شرح كفاية الاصول مرحوم حاج شيخ عبد الكريم خوئينى ٢/ ٣١٨.