إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٢٣٢ - فصل آيا اخبار علاجيه، شامل موارد جمع عرفى هم مىشود يا نه؟

و يشكل بأن مساعدة العرف على الجمع و التوفيق و ارتكازه في أذهانهم على وجه وثيق، لا يوجب اختصاص السؤالات بغير موارد الجمع، لصحّة السؤال بملاحظة التحيّر في الحال لأجل ما يتراءى من المعارضة و إن كان يزول عرفا بحسب المآل، أو للتحيّر في الحكم واقعا و إن لم يتحير فيه ظاهرا، و هو كاف في صحته قطعا(١).

متوجه مى‌شود.

مثال: دليل عامى وارد شده مانند «اكرم العلماء» و خاصى داريم مانند «يحرم اكرام زيد العالم» در اين صورت چون دليل دوم- خاص- نص مى‌باشد، قرينه بر اين است كه در عام، تصرف و آن را برخلاف ظاهرش‌ [١] حمل كنيم و بگوئيم گرچه «العلماء» جمع محلى به لام است و در عموم ظهور دارد اما از آن، عموم اراده نشده.

تذكر: در مثال مذكور و در مواردى كه جمع عرفى وجود دارد، اهل محاوره اصلا تحيرى ندارند تا احدهما را بر ديگرى ترجيح دهند يا مخيرا به يكى از آن دو عمل نمايند.

خلاصه: اخبار علاجيه، شامل موارد جمع عرفى نمى‌شود و مختص غير آن موارد است.

(١)اشكال: مساعدت عرف بر جمع بين ادله- در موارد جمع عرفى‌ [٢]- و ارتكازى بودن آن، سبب نمى‌شود كه سؤالات سائلين را مخصوص غير موارد جمع عرفى بدانيم‌ [٣] و ممكن است علتش يكى از اين وجوه باشد:

[١]ظهور «اكرم العلماء» اين است كه اكرام زيد هم واجب است.

[٢]كه مثلا بين عام و خاص جمع مى‌كند و در اذهان، مرتكز است كه عام را بايد بر خاص حمل نمود و همچنين در سائر موارد جمع عرفى.

[٣]و همچنين پاسخ امام «ع» را.