إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ١٤٢ - نقد و بررسى كلام شيخ اعظم قدس سره

هم مى‌شود- مى‌دانند لكن شيخ اعظم قدّس سرّه فرموده‌اند: علتش حكومت است‌ [١]. اينك مصنف در مقام اعتراض بر فرمايش شيخ اعظم هستند.

سؤال: چرا وجه تقدم امارات بر اصول «حكومت» نيست؟

جواب: هميشه دو دليلى كه حاكم و محكوم هستند بايد دليل حاكم، شارح، مفسر و متعرض بيان دليل محكوم باشد مانند: «اذا شككت بين الثلاث و الاربع فابن على الاربع» و «لا شك لكثير الشك» كه دليل حاكم‌ [٢]، شارح و بيانگر مقدار «ما اريد» و مراد از دليل اول- محكوم- مى‌باشد و مى‌گويد: حكم مذكور در دليل اول- محكوم- مربوط به غير از «كثير الشك» است و اصلا «كثير الشك» نبايد به شك خود اعتنا كند.

اكنون شما اماره و يكى از اصول- مانند استصحاب- را در نظر بگيريد و ببينيد آيا دليل حجيت اماره بر دليل حجيت اصل، جنبه نظارت و مفسريت دارد و كميت و مقدار مراد از آن را براى شما بيان مى‌كند؟ مسلما خير!

اگر خبر عادلى كه دليل حجيت آن «صدق العادل» [٣] است، قائم شد كه نماز جمعه، در عصر غيبت، واجب نيست در اين صورت آيا «صدق العادل» نسبت به استصحاب و «لا تنقض» جنبه نظارت و شارحيت دارد و آن را براى ما تفسير مى‌كند؟ خير! «صدق العادل» به هيچ وجه‌ [٤] نسبت به دليل اصل، نظارت ندارد.

[١]لازم به ذكر است كه وجه تقدم امارات بر اصول عقليه از نظر شيخ اعظم و مصنف «ورود» است لكن مصنف «ره» وجه تقدم اماره بر اصل شرعى را «ورود» مى‌دانند اما مرحوم شيخ فرموده‌اند علتش حكومت است.

[٢]لا شك لكثير الشك.

[٣]حاصل و نتيجه ادله امارات «صدق العادل» مى‌باشد.

[٤]اي بشي‌ء من الدلالات اللفظية الشارحة لمعنى الكلام. ر. ك: منتهى الدراية ٨/ ٤٣.