منزّه! تو را، (به خاطر نعمت‌هاى نيكى كه به آفريدگان عطا كرده‌اى) تنزيه و ستايش مى‌كنم! (سبحانك خالقا و معبودا! بحسن بلائك عند خلقك) «سرايى آفريده‌اى با عظمت (به نام سراى آخرت) كه در آن انواع نعمت‌ها قرار داده‌اى: آشاميدنى‌ها، خوردنى‌ها، همسران، خدمتكاران، كاخ‌ها، نهرها، درختان بارور و ميوه‌ها». (و جعلت فيها مأدبة [١]: مشربا و مطعما، و أزواجا و خدما، و قصورا، و أنهارا، و زروعا، و ثمارا).

به يقين، هدف از بيان همه اينها پاك سازى انسان از رذايل اخلاقى و انواع گناهان و سوق او به سوى «قرب الى اللّه» است؛ ولى از آنجا كه اين نعمت‌ها باعث تشويق انسان براى پيمودن اين مسير مى‌شود، خداوند حكيم همه آنها را براى بندگانش مقرّر فرموده و از آنها براى حضور بر سر اين سفره پربار و پر بركت دعوت نموده است.

در ادامه سخن مى‌افزايد: «سپس دعوت كننده‌اى فرستادى كه مردم را به سوى آن همه نعمت دعوت كند؛ ولى نه دعوت او را اجابت كردند و نه به آنچه ترغيب كرده‌اى، اظهار علاقه نمودند، و نه به آنچه تشويق نموده‌اى مشتاق شدند!». (ثمّ أرسلت داعيا يدعو إليها، فلا الدّاعي أجابوا، و لا فيما رغّبت رغبوا، و لا إلى ما شوّقت إليه اشتاقوا).

نه تنها نسبت به نعمت‌هاى پاك و جاويدان سراى آخرت، علاقه‌اى نشان نداده‌اند، بلكه «به مردارى روى آوردند كه با خوردن آن رسوا گشته‌اند و (عجيب اينكه) در محبّت و دوستى آن، با هم توافق كرده‌اند». (أقبلوا على جيفة [٢] قد

[١] «مأدبة» (به ضمّ دال و به فتح آن) به معناى طعام و غذايى است كه براى مجلسى فراهم مى‌شود و ميهمانها را به سوى آن دعوت مى‌كنند و در اصل از مادّه «ادب» به معناى دعوت كردن گرفته شده و به كارهاى خوب و رعايت آن «ادب» مى‌گويند، چون مردم به سوى آن دعوت شده‌اند.

[٢] «جيفه» به معناى مردار، در اصل از مادّه «جيف» (اجوف يايى) به معناى گنديدن مى‌باشد. لذا هر چيز تنفّر آميز را به «جيفه» تشبيه مى‌كنند و تشبيه دنياى مادّى و آلوده به «جيفه» در خطبه بالا از همين روست.