كرده‌اند، گويى بلافاصله در كنار آن قرار گرفته‌اند؛ (آرى، دنيا آنچنان به سرعت مى‌گذرد كه تا چشم بر هم مى‌زنند همه چيز پايان مى‌يابد)». (فإنّما مثلكم و مثلها كسفر [١] سلكوا سبيلا فكأنّهم قد قطعوه، و أمّوا [٢] علما فكأنّهم قد بلغوه).

در ادامه اين سخن و تأكيد بر مطلب بالا مى‌افزايد: «چه نزديك است كسى كه (در اين دنيا) به سوى مقصد پيش مى‌رود، به محض حركت، به آن برسد!». (و كم عسى المجري‌ [٣] إلى الغاية أن يجري إليها حتّى يبلغها!).

و در تعبير و تأكيد ديگرى اضافه مى‌فرمايد: «چگونه مى‌تواند اميد به بقاء داشته باشد آن كس كه روز معيّنى در پيش دارد كه از آن نمى‌تواند فراتر برود، و مرگ به سرعت او را دنبال مى‌كند، و به پيش مى‌راند، و اجل او را به زور و بر خلاف ميلش به جدايى از دنيا وادار مى‌سازد!». (و ما عسى أن يكون بقاء من له يوم لا يعدوه، و طالب حثيث‌ [٤] من الموت يحدوه‌ [٥]، و مزعج‌ [٦] في الدّنيا حتّى يفارقها رغما! [٧]).

اين تعبيرهاى چهارگانه، كه هر يك در قالب الفاظى نوريخته شده، يك حقيقت را بيان مى‌كند و آن ناپايدارى دنيا و بى‌اعتبارى آن است. حقيقتى كه غالب انسانها از آن غافل و بى‌خبرند و همين غفلت، بلاى سعادت و خوشبختى آنها است.

سپس امام عليه السّلام از اين بحث (ناپايدارى و بى‌اعتبارى دنيا) نتيجه‌گيرى مى‌كند و در بيانى زنده و گويا مى‌فرمايد: «حال كه چنين است براى به دست آوردن عزّت و

[١] «سفر» جمع «سافر» به معناى مسافر است.

[٢] «أمّوا» از مادّه «امّ» (بر وزن غم) به معناى قصد كردن است.

[٣] «مجرى» از مادّه «اجراء» در اينجا كنايه از مسافر است و در تفسير جمله بالا، نظرات مختلفى از سوى مفسّران اظهار شده است و آنچه در بالا گفتيم از همه مناسب‌تر به نظر مى‌رسد.

[٤] «حثيث» از مادّه «حثّ» (به فتح حاء) به معناى تحريك كردن و به سرعت دنبال كارى رفتن است.

[٥] «يحدو» از مادّه «حدى» به معناى راندن شتر همراه با آوازى است كه ساربانها مى‌خوانند؛ سپس به معناى هر گونه راندن و سوق دادن به كار رفته است.

[٦] «مزعج» از مادّه «ازعاج» به معناى بيرون راندن و مضطرب ساختن و ريشه‌كن كردن است.

[٧] «رغم» به معناى مجبور ساختن است و گاهى اضافه به «انف» مى‌شود كه مى‌گويند به «رغم انف» يعنى بينى كسى را به خاك ماليدن.