پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٤٣ - شرح و تفسير انتقام شديد الهى از بنى اميّه

اين تشبيه اشاره به اين است كه فتنه بنى اميّه در آن زمان به طور كامل خاموش مى‌شود و پايان مى‌گيرد؛ زيرا هنگامى كه پوست را از گوشت جدا مى‌كنند ذرّه‌اى از پوست را بر گوشت رها نمى‌سازند و شكل و قيافه حيوان ذبح شده به طور كامل دگرگون مى‌شود.

امّا اين كار به دست چه كسانى انجام مى‌شود و چگونه صورت مى‌گيرد؟ امام عليه السّلام در ادامه اين سخن اشاره سربسته‌اى به آن كرده چنين مى‌فرمايد: «اين كار به وسيله كسانى انجام مى‌شود كه خوارى را بر آنها تحميل مى‌كنند و آنها را (به سوى مرگ و نيستى مى‌رانند) و جام تلخ بلا را در كامشان فرو مى‌ريزند؛ جز ضربه شمشير چيزى به آنها نمى‌دهند و جز لباس ترس و وحشت بر آنها نمى‌پوشانند!» (بمن يسومهم خسفا [١]، و يسوقهم عنفا، و يسقيهم بكأس مصبّرة لا يعطيهم إلّا السّيف، و لا يحلسهم‌ [٢] إلّا الخوف).

تعبير به «مصبّرة» كه از ريشه «صبر» گرفته شده و مى‌دانيم «صبر» (بر وزن خشن) گياهى است بسيار تلخ، اشاره به اين است كه «بنى اميّه» در حكومت «بنى عبّاس» تلخ‌ترين و ناگوارترين زندگى‌ها را خواهند داشت و جمله «لا يعطيهم ...» تأكيدى است بر اين معنا كه هر كدام از «بنى اميّه» در چنگال «بنى عبّاس» گرفتار شوند، از دم شمشير گذرانده خواهند شد و آنها كه موفّق به فرار شوند، در ترس و وحشت عميقى خواهند بود!! در پايان اين فراز مى‌فرمايد: «در آن زمان قريش (اشاره به گروه بنى اميّه است) دوست دارد، دنيا و آنچه را در دنيا است از دست بدهد، تا يك بار ديگر مرا ببيند (و

[١] «خسف» به معناى پنهان گشتن، مخفى شدن و فرو بردن است و به تناسب، به معناى ذلّت نيز آمده است و در خطبه بالا به همين معنا است.

[٢] «يحلس» از مادّه «حلس» (بر وزن فلس) به معناى پوشاندن است و به حلّى كه بر حيوان مى‌پوشانند، «حلس» (بر وزن حرص) اطلاق مى‌شود.