پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٩١ - شرح و تفسير آفرينش خورشيد و ماه و ستارگان و شهابها

نور كم رنگ و لطيف و آرام بخش ماه در شبهاى ظلمانى كه سبب حلّ بسيارى از مشكلات زندگى بشر مى‌شود و به هنگام ضرورت، راه خود را در پرتو آن، در شهر و بيابان پيدا مى‌كند و در عين حال، چنان قوى نيست كه اجازه فعّاليت‌هاى روز را به انسان دهد و به ناچار به استراحت مى‌پردازد، نيز از نعمتهاى بزرگ خداوند است.

سپس امام عليه السّلام به حالات ماه و خورشيد و فلسفه وجودى آنها مى‌پردازد و مى‌فرمايد: «خداوند آنها را در مسيرهايشان به حركت درآورد. و مقدار سير آنها را در مراحلى كه بايد بپيمايند معيّن فرمود، تا شب و روز را به اين وسيله، از هم جدا سازد و عدد سالها و حساب زمان (براى نظم زندگى انسانها) معلوم گردد». (و أجراهما في مناقل‌ [١] مجراهما، و قدّر سيرهما في مدارج درجهما، ليميّز بين اللّيل و النّهار بهما، و ليعلم عدد السّنين و الحساب بمقاديرهما).

اين همان چيزى است كه در قرآن مجيد نيز با اشاره روشنى بيان شده؛ مى‌فرمايد: «هُوَ الَّذِي جَعَلَ الشَّمْسَ ضِياءً وَ الْقَمَرَ نُوراً وَ قَدَّرَهُ مَنازِلَ لِتَعْلَمُوا عَدَدَ السِّنِينَ وَ الْحِسابَ»؛ او كسى است كه خورشيد را روشنايى و ماه را نور قرار داد و براى آن منزلگاههايى مقدّر كرد تا عدد سالها و حساب (كارها) را بدانيد». [٢] جدا شدن شب از روز به وسيله آفتاب و ماه، معلوم است و «مدارج» خورشيد و ماه با توجّه به آنچه تجربه‌ها نشان مى‌دهد و دانشمندان فلكى با دقّت حساب كرده‌اند، نيز معلوم مى‌شود؛ دايره‌اى را كه زمين به گرد خورشيد مى‌گردد و در ٣٦٥ روز كامل مى‌شود، در نظر ما زمينيان، چنان به نظر مى‌رسد كه اين دايره مربوط به حركت خورشيد به دور زمين است؛ در حالى كه در واقع، خورشيد در مركز قرار گرفته و زمين به دور آن مى‌چرخد، همان گونه كه حركت زمين به دور خود، كه سبب پيدايش شب و روز است و در ٢٤ ساعت كامل مى‌شود، در نظر ما به صورت حركت‌

[١] «مناقل» جمع «منقل» از مادّه «نقل» به معناى راه است.

[٢] سوره يونس، آيه ٥.