پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦٤ - شرح و تفسير فراتر از احاطه عقلها
مىفرمايد: «و گواهى مىدهم آنان كه تو را با چيزى از مخلوقاتت مساوى شمردند، همتايى براى تو قائل شدهاند و آن كس كه براى تو همتايى قائل شود نسبت به آنچه «آيات محكمات» تو آورده و شواهد «دلائل آشكار» تو از آن سخن مىگويد، كافر شده است!». (و أشهد أنّ من ساواك بشيء من خلقك فقد عدل بك، و العادل بك كافر بما تنزّلت به محكمات آياتك، و نطقت عنه شواهد حجج بيّناتك).
به نظر مىرسد اين شهادتى كه امام عليه السّلام در اين فراز، درباره انحراف مشركان داده، با شهادتى كه در فراز قبل بود، متفاوت و ناظر به دو گروه باشد؛ شهادت جملههاى پيشين مربوط به بتپرستانى است كه خدا را تشبيه به بتها مىكردند و بتها را در مقام ربوبيّت قرار مىدادند يعنى حاجات خود را از آنها مىطلبيدند و به همين دليل، آنها را پرستش مىكردند؛ ولى آنچه در اين فراز آمده، ناظر به كسانى است كه براى خدا همتايى در جميع جهات قرار مىدادند؛ همچون «وثنيّين» (دو گانه پرستان)، كه معتقد به خداى خير و خداى شرّ بودند و مسيحيان كه قائل به «تثليث» (خدايان سهگانه) بودند و آنها را «اب» و «ابن» و «روح القدس» مىناميدند. امام عليه السّلام آنها را كافر به محكمات آيات و حجّتهاى بيّنات دانسته است.
ممكن است تعبير به «آيات محكمات» و «حجج بيّنات» هر دو اشاره به آياتى بوده باشد كه به صراحت، هر گونه همتايى را براى خداوند نفى مىكند، مانند «قُلْ أَ إِنَّكُمْ لَتَكْفُرُونَ بِالَّذِي خَلَقَ الْأَرْضَ فِي يَوْمَيْنِ وَ تَجْعَلُونَ لَهُ أَنْداداً»، بگو آيا شما به آن كس كه زمين را در دو روز (دو دوران) آفريد، كافر مىشويد و براى او همتايانى قرار مىدهيد!». [١] و آيه «فَلا تَجْعَلُوا لِلَّهِ أَنْداداً وَ أَنْتُمْ تَعْلَمُونَ»؛ براى خداوند همتايانى قرار ندهيد در حالى كه مىدانيد (اين سخن اشتباه محض است)». [٢] اين احتمال نيز وجود دارد كه «آيات محكمات» اشاره به آيات توحيدى صريح
[١] سوره فصّلت، آيه ٩.
[٢] سوره بقره، آيه ٢٢.