پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٧ - خطبه در يك نگاه

ياد مى‌كنم! كه اگر انسان آگاه و دانا در اين سخن دقّت كند، اندامش به لرزه در مى‌آيد و قلبش تكان مى‌خورد و عظمت خداوند را با تمام وجود خود احساس مى‌كند و گويى از كثرت شوق، هوش از سرش مى‌پرد و روحش مى‌خواهد از بدن پرواز كند». [١] به هر حال، اين خطبه داراى چند بخش است كه هر كدام ديگرى را تكميل مى‌كند:

در بخش اوّل، قسمتى از اوصاف پروردگار جهت آماده كردن افكار براى پذيرش حقايق بعد از آن، آمده است.

در بخش دوّم، به سؤال پرسش كننده‌اى كه از اوصاف پروردگار پرسيده بود پاسخ مى‌گويد و معيار را در اسما و صفات پروردگار، قرآن مجيد قرار مى‌دهد و به او توصيه مى‌كند كه مخصوصا در اين بحث، از آيات قرآن جدا نشود.

در بخش سوّم، به عدم احاطه علمى انسان به كنه ذات و صفات خدا اشاره مى‌فرمايد.

در بخش چهارم، از تدبير خداوند در جهان خلقت- كه آينه‌اى است براى تجلّى ذات و صفات او- بحث مى‌فرمايد.

در بخش پنجم، سخن از آفرينش آسمان‌هاى با عظمت است، كه جلوه‌گاه عظمت خدا است.

در بخش ششم، از آفرينش فرشتگان و صفات و ويژگى آنها سخن مى‌گويد.

در بخش هفتم، توجّه شنوندگان را از عالم بالا به جهان پايين معطوف مى‌دارد و از آفرينش زمين سخن به ميان مى‌آورد.

در بخش هشتم، به آفرينش آدم عليه السّلام و بعثت انبيا و ارسال رسل اشاره شده است.

[١] شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد، جلد ٦، صفحه ٤٢٥.