پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٢٤ - شرح و تفسير صفات والاى فرشتگان

همواره رو به افزايش است. بنابر اين، دليلى ندارد كه از عبادت او غافل شوند، يا از اميد آنان چيزى كاسته گردد.

در سومين جمله مى‌افزايد: «مناجات‌هاى طولانى، زبان آنان را خشك و ناتوان نساخته». (و لم تجفّ لطول المناجاة أسلات‌ [١] ألسنتهم).

البتّه فرشتگان، دهان و زبانى همچون ما ندارند كه بر اثر كثرت ذكر و مناجات، رطوبت آن كم شود و به خشكى گرايد؛ بلكه اين تعبير كنايه لطيفى است از عدم ضعف و سستى و خستگى آنها در مقام تسبيح و نيايش پروردگار! در چهارمين جمله مى‌فرمايد: «اشتغال به غير خداوند آنها را تحت سلطه خود نياورده، تا نداى بلند آنان را (در مقام تضرّع و تسبيح) كوتاه سازد!» (و لا ملكتهم الأشغال فتنقطع بهمس‌ [٢] الجؤار، [٣] إليه أصواتهم).

در حقيقت آنها جز عبادت و اطاعت و بندگى كار ديگرى ندارند و اين كار جزو ذات، وجود و عشق و ايمان آنها است و هرگز چنين امرى نمى‌تواند خستگى و ملال بيافريند! همان گونه كه يك قلب سالم از ادامه كار به مدّت هفتاد سال نيز احساس خستگى نمى‌كند و افراد سالم، اصلا وجود قلب را در درون سينه خود احساس نمى‌كنند.

در پنجمين جمله مى‌افزايد: «و در مقام عبادت و بندگى، همچنان دوش به دوش ايستاده‌اند». (و لم تختلف في مقاوم‌ [٤] الطّاعة مناكبهم).

[١] «أسلات» جمع «أسله» به معناى نوك زبان است و در جمله بالا در مورد كسى گفته مى‌شود كه از ادامه ذكر يا بيان چيزى خسته نمى‌شود و زبانش خشك نمى‌گردد.

[٢] «همس» (بر وزن لمس) به گفته «راغب» در «مفردات» به معناى صداى آهسته و پنهان است.

[٣] «جؤار» به معناى صداى بلند است و در جمله بالا اشاره به اين است كه صداى فرشتگان بر اثر ادامه مناجات پروردگار هرگز به خاموشى نمى‌گرايد.

[٤] «مقاوم»؛ شارحان نهج البلاغه غالبا «مقاوم» را جمع «مقام» گرفته‌اند كه در اينجا به معناى صفوف است.

هر چند در منابع لغت چنين جمعى را نيافتيم.