جامه‌هاى خود را كه به جهت احرام پوشيده‌اند، در پس پشت انداخته و صورت‌هاى خوب خود را به گذاشتن مو و نتراشيدن سر، قبيحْ‌منظر ساخته. و چنين امرى فرموده، به جهت ابتلاى عظيم و امتحان شديد و آزمايش ظاهر و تطهير كامل، و اين معنى را سبب رحمت خويش و موجب رسيدن به بهشت گردانيد. و اگر خداى- سبحانه و تعالى- مى‌خواست كه بيت الحرام و مَشاعرِ عظام خود را در ميان باغ‌ها و نهرها و زمين‌هاى هموار كه محلّ قرار مردم باشد و درختانِ بسيار داشته باشد و ميوه‌هايش نزديك و عمارتش بر يكديگر پيچيده و قريه‌هايش به يكديگر متّصل [كند] و گندمزار و مرغزار سبز[١] و زمين‌هاى پُر نخل و زراعت، دور او را فرو گرفته و عرصه‌هاى پُر آب و زراعت‌هاى سبز و شاداب و راه‌هاى آبادان مقرّر سازد، هر آينه، قدر و منزلت ثواب را پست و حقير ساخته بود، آن قدر كه آزمايش و امتحان را ضعيف و سهل گردانيده بود.

و اگر اساسى كه خانه كعبه را بر آن بنا كرده‌اند و سنگ‌هايى كه عمارت را به آن بر آورده‌اند از زُمرّد سبز و ياقوت سرخ و روشنى و ضيامى بود، هر آينه، به اين سبب، راه يافتن شك در سينه‌ها كم مى‌شد و مجاهده شيطان از دل‌ها زايل مى‌شد و اضطرابى كه از جهت شك حاصل مى‌شود، از ميان مردم برطرف مى‌شد؛ وليكن خداى- عزَّ و جلَّ- آزمايش مى‌كند بندگان خود را به انواع سختى‌ها، و بندگى مى‌فرمايد ايشان را به اقسام مشقّت‌ها، و مبتلا مى‌سازد به صنوف مكروهات، تا آن كه تكبّر را از دل‌هاى ايشان، بيرون كند و فروتنى و شكستگى را در نفس‌هاى ايشان، جاى دهد. و اين معنى را درى چند گشوده به سوى تفضّل خود گرداند و سبب‌ها كه، به آن به آسانى به عفو او توان رسيد، سازد.

پس، از خداى تعالى حذر كنيد، از مصيبت‌ها و بلاها كه به زودى و بعد از فرصتى از پىِ ظلم و بَغى مى‌آيد و از عاقبت بد كه لازمه تكبّر است؛ زيرا كه تكبّر، دام عظيم شيطان و مكر بزرگ اوست كه در دل‌هاى مردان‌[٢]، تأثير زَهرهاى كُشنده مى‌كند و از او خلاصى و شفا نمى‌يابد هيچ كس: نه عالِم، به سبب علمى كه دارد، و نه فقير، به سبب جامه كهنه‌اى كه پوشيده؛ بلكه شيطان، همه را به تكبّر، فريب مى‌دهد. و خداى تعالى، بندگان مؤمن خود را از اين معنى، حراست و محافظت فرموده به تكليف اقامت نمازها و اداى زكات و مشقّت‌هاى روزه در ايّامى كه خداى تعالى واجب ساخته، تا آن كه اعضاى ايشان به سبب عبادات، ساكن شود از حركاتى كه مخالف رضاى اوست، و چشم‌ها به صفت خشوع، موصوف شود و نفوس ايشان، شكستگى و فروتنى كسب كند

[١]. الف:-« سبز».