كرده‌اند آنچه را دنيا در عقب دارد و به اندكْ زمانى، تاريكى برطرف مى‌شود و صبح حق، طلوع مى‌كند و قافله‌اى كه در راه‌اند، نزديك است كه برسند و كسى كه به سرعت راه مى‌رود، زود مى‌رسد؛ يعنى به اندكْ زمانى ظاهر خواهد شد كه اهل دنيا در ظلمت جهالت‌اند و قوافل موت و بلاها بر[١] سرِ ايشان خواهند آمد.[٢] و در بعضى از خطبه‌ها كه در كتاب نهج البلاغة مذكور است، مى‌فرمايد كه: امّا بعد، پس به درستى كه حذر و پرهيز مى‌فرمايم شما را از دنيا؛ زيرا كه به مذاق‌[٣]، شيرين و در چشم ظاهر، با صفا و طراوت است و به او احاطه كرده است شهوت‌ها و خواهش‌ها. و خود را در چشم مردم، شيرين كرده به آن كه حاضر است مانند آخرت و بعد از مدّتى نيست و به اندك چيزى در نظرها خوش و عجيب‌[٤] آمده، و زيورهاى آرزو بر خود راست كرده و به فريب، خود را مزيّن ساخته.

سرور و خوش‌حالى او دائم و هميشه نيست و از معصيت او ايمن نمى‌توان بود[٥].

كارش فريفتن مردم و ضرر رسانيدن است و به اندك‌زمانى، متغيّر و زايل و منتفى‌[٦] مى‌شود، و عادتش خوردن مردم و هلاك كردن ايشان است و بعد از آن كه موافق منتهاى آرزوى جمعى كه به او راغب‌اند، برآيد، زياده نخواهد بود از آنچه حق تعالى، در كلام مجيد خود فرمود: «كَماءٍ أَنْزَلْناهُ مِنَ السَّماءِ فَاخْتَلَطَ بِهِ نَباتُ الْأَرْضِ فَأَصْبَحَ هَشِيماً تَذْرُوهُ الرِّياحُ وَ كانَ اللَّهُ عَلى‌ كُلِّ شَيْ‌ءٍ مُقْتَدِراً».[٧] و ترجمه ظاهرش آن است كه: حيات دنيا، مثل آبى است كه ما از آسمان مى‌فرستيم، و آميخته مى‌شود به او آنچه از زمين مى‌رويد تا آن كه به سبب آمدن آن‌[٨] باران، نباتات به هم آميخته مى‌شود و در يكديگر پيچيده مى‌شوند و بعد از آن، گياهى خشك‌[٩] مى‌شود كه از بسيارىِ خشكى از هم مى‌ريزد و بادها او را پراكنده مى‌كنند و از جايى به جايى مى‌برند؛ و خداى تعالى، بر همه چيز تواناست يا پيش از خلق چيزها، در ازل، بر همه چيزْ توانا بوده.[١٠] بعد از آن، حضرت فرمود: هيچ مردى سُرور و خوش‌حالى از دنيا، روزىِ او نشده كه در عقب آن، حزنى و گريستنى براى او مهيّا نساخته باشد. و كسى را شادى در دنيا روى ننمود كه بعد از آن، دنيا به او پشت نكرده باشد و كدورتى به او نرسانيده باشد. و بر كسى در دنيا، باران وسعتِ حال و

[١]. ب:-« بر».