منهج اليقين (شرح نامه امام صادق عليه السلام به شيعيان) - گلستانه، سید علاء الدین - الصفحة ٢٣٣ - مذمّت بخل

مصرفش صرف كنى.[١] و در چند حديث وارد شده كه هر روز به سه سائل، چيزى مى‌بايد داد و اگر زياده از سه را خواهند، عطا كنند و اگر نخواهند، نكنند. و سائلى را كه چيزى‌[٢] ندهند، مى‌بايد به زبان خوش برگردانند، نه به درشتى. و آن كس را كه عطايى‌[٣] كنند، منّت نمى‌بايد[٤] گذاشت، چنانچه حق تعالى در كلام مجيد فرموده كه: «يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تُبْطِلُوا صَدَقاتِكُمْ بِالْمَنِّ وَ الْأَذى‌»؛[٥] يعنى: اى جماعتى كه ايمان آورده‌ايد! باطل مكنيد تصدّقات خود را به منّت گذاشتن و ايذا كردن.[٦] و وارد شده كه سائلى [را] كه مرد باشد، در شب رد نمى‌بايد كرد؛ زيرا كه ملائكه به جهت امتحان، به صورت بنى آدم مى‌آيند و سؤال مى‌كنند. و سائل مى‌بايد كه هر چه به او دهند، قبول كند و شكر كند.

و محمّد بن يعقوب كلينى، روايت كرده از مَسمَع بن عبد الملك كه گفت: در خدمت حضرت امام جعفر صادق عليه السلام بوديم در مِنا و پيش ما انگورى بود و از آن مى‌خورديم. سائلى سؤال كرد.

حضرت فرمود كه خوشه انگورى به او دادند. آن سائل گفت: خوشه انگور به كار من نمى‌آيد. اگر درهمى مى‌بود، خوب بود. حضرت فرمود: خداى تعالى به تو احسان كند! پس برفت و بعد از آن، برگشت و گفت: خوشه انگور را بدهيد. حضرت فرمود: خداى تعالى به تو احسان كند![٧] و چيزى به او نداد.

بعد از آن، سائلى ديگر آمد. حضرت، سه دانه انگور برداشت و به او داد. آن سائل، از دست آن حضرت گرفت و گفت: «الحَمْدُ للَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ الَّذِى رَزَقَنِى!»؛ يعنى: حمد، مر خداوند عالميان؟

را؛ آنچنان خداوندى كه مرا روزى داد! حضرت فرمود كه: در جاى خود باش! و هر دو دست خود را از انگور پُر كرده، به او داد. سائل، از دست آن حضرت گرفت و گفت: «الحَمْدُ للَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ!». فرمود كه: بر جاى خود باش! و به غلام خود گفت كه: از دراهم، چه چيز همراه دارى؟

او تخميناً بيست درهم داشت. آن را به او[٨] داد. پس سائل بگرفت و گفت: «الحَمْدُ للَّهِ! هَذَا مِنْكَ‌

[١]. همان، ص ٣٩، ح ٢.