او را در شنيدن غنا، رخصت داده‌ايد. فرمود كه: دروغ گفته آن زنديق. به غير اين نبود كه از من سؤال كرد كه: غنا، چون است؟ گفتم: مردى از حضرت امام محمّد باقر عليه السلام اين را سؤال كرد. آن حضرت فرمود كه: وقتى كه خداى تعالى، حقّ و باطل را از يكديگر جدا سازد، غنا در كجا خواهد بود؟ آن مرد گفت: با باطل خواهد بود. پس آن حضرت عليه السلام فرمود كه: تو خود، حكم كردى.[١] و كلينى رحمه الله همين مضمون را به روايت يونس از آن حضرت، روايت كرده،[٢] و حِميَرى در كتاب قرب الإسناد و كشّى در رجال، موافق ابن بابويه از ريّان بن الصلت روايت كرده‌اند.[٣] و كلينى رحمه الله از عبد الأعلى روايت كرده كه گفت: از حضرت ابى عبد اللَّه عليه السلام سؤال كردم از غنا و گفتم: ايشان مى‌گويند كه حضرت پيغمبر صلى الله عليه و آله رخصت داده كه بگويند: «جِئْناكُمْ جِئْناكُم حيونا حيونا نحيكم». فرمود: دروغ مى‌گويند. به درستى كه خداى- عزَّ و جلَّ- مى‌فرمايد: «وَ ما خَلَقْنَا السَّماءَ وَ الْأَرْضَ وَ ما بَيْنَهُما لاعِبِينَ* لَوْ أَرَدْنا أَنْ نَتَّخِذَ لَهْواً لَاتَّخَذْناهُ مِنْ لَدُنَّا إِنْ كُنَّا فاعِلِينَ* بَلْ نَقْذِفُ بِالْحَقِّ عَلَى الْباطِلِ فَيَدْمَغُهُ فَإِذا هُوَ زاهِقٌ وَ لَكُمُ الْوَيْلُ مِمَّا تَصِفُونَ»؛[٤] يعنى: ما آسمان‌ها و زمين را از روى بازى نيافريده‌ايم و اگر اراده لهو مى‌كرديم، هر آينه، نزد خود خواستيم كرد (يعنى چنان مى‌كرديم كه خلايق، اطّلاع نيابند)؛ زيرا كه قادر بر اخفاى عيب‌[٥] هستيم يا آن كه اگر زوجه و ولد مى‌خواستيم، از ملائكه اختيار مى‌كرديم و لهو را به فعلِ باطل و زوجه و ولد، تفسير كرده‌اند)؛ بلكه ما مى‌زنيم حق را بر باطل، (چنانچه سنگى بر سر كسى زنند كه سرِ او را به نوعى بشكند كه اثر آن، به مغزِ سر برسد و زنده نماند. يعنى به حُجَج و دلايل، شُبهات را باطل مى‌كنيم تا اثر از آنها نماند) و «وَيْل»، از براى شماست، به سبب آنچه وصف مى‌كنيد (و «وَيل»، كلمه عذاب است يا وادى يا چاهى است در جهنّم يا به معنى هلاك [شدن‌] و افتادن در مشقّت و عذاب است).

بعد از آن، حضرت فرمود كه: وَيل از براى فلان، مهيّاست يا واى بر او از آنچه وصف مى‌كند! او مردى است كه در مجلس، حاضر نبوده؛ يعنى بى‌اطّلاع، سخن مى‌گويد.[٦] و مراد از لفظ «فلان»، مردى است كه نسبت تجويز غنا به حضرت پيغمبر صلى الله عليه و آله داده. و از اين دو حديث، ظاهر مى‌شود كه جمعى كه به سبب متابعت هوا، راغب به استماع غنا مى‌بوده‌اند، دروغ بر

[١]. عيون أخبار الرضا عليه السلام، ج ١، ص ١٧، ح ٣٢.