منهج اليقين (شرح نامه امام صادق عليه السلام به شيعيان) - گلستانه، سید علاء الدین - الصفحة ١٦٩ - حكم شطرنج و نَرْد

كه: فداى تو شوم! من با جمعى مى‌نشينم كه شطرنج بازى مى‌كنند و من، بازى نمى‌كنم؛ امّا نگاه مى‌كنم. فرمود: چه كارى است تو را با مجلسى كه خداى تعالى، نظر به اهل آن نمى‌كند؟[١] و از حضرت امام رضا عليه السلام روايت كرده كه فرمود: كسى كه نگاه به شطرنج مى‌كند، مثل كسى است كه به آتش جهنّم، نگاه كند.[٢] و از حضرت امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده كه حضرت پيغمبر صلى الله عليه و آله نهى فرمود از نَرْد و از شطرنج.[٣] و عياشى در تفسير [خود] از حضرت امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده كه فرمود: فروختن شطرنج، حرام است و خوردن قيمش سُحْت است و نگاه داشتن آن، كفر است و بازى كردن به آن، شرك است و سلام كردن بر كسى كه شطرنج بازى كند، معصيت و كبيره هلاك كننده است. و كسى كه دست در شطرنج مى‌كند، مثل آن كسى است كه دست در گوشت خوك، فرو برده باشد و نماز صبح او صحيح نيست تا وقتى كه دست خود را بشويد، همچنان كه از دست گذاشتن به گوشت خوك مى‌شويد. و كسى كه نگاه به شطرنج مى‌كند، مثل كسى است كه نگاه به فَرْج مادرش كند. و كسى كه بازى مى‌كند و كسى كه نگاه به شطرنج مى‌كند در وقتى كه ديگرى بازى مى‌كند. و كسى كه سلام مى‌كند بر بازى كننده در وقت بازى، همه در گناه، مساوى هستند. و كسى كه بنشيند به بازى شطرنج، پس بايد كه جاى خود را در جهنّم، مهيّا سازد و آن زندگى، حسرت او خواهد بود در روز قيامت. و حذر كن از همنشينىِ بازى كننده‌اى كه به بازى خود، فريفته شده باشد؛ زيرا كه از جمله مجالسى است كه اهلش محلّ غضب الهى شده‌اند و هر ساعت، منتظر غضب‌اند و چون نازل شود، تو را با ايشان، فرو خواهد گرفت.[٤] و ابن بابويه رحمه الله اكثر مضامين اين حديث را در من لايحضره الفقيه، ذكر كرده و گفته كه: نَرْد، بدتر است از شطرنج، و جايز نيست بازى كردن به انگشتر و چهارده خانه كه نوعى است از قمار.[٥] حتى اين كه بازى كردن اطفال به گردو، قمار است. و اين مضامين در صحيفة الرّضا هم مذكور است.

[١]. همان، ص ٤٣٧، ح ١٢.