منهج اليقين (شرح نامه امام صادق عليه السلام به شيعيان) - گلستانه، سید علاء الدین - الصفحة ١٢٦ - ششم خوردن مال يتيم
نا حق[١] مىخورند، به غير اين نيست كه آتش جهنّم را در شكمهاى خود در آوردهاند؛ زيرا كه چيزى خوردهاند كه عِقابش جهنّم است يا آن كه به سبب خوردن آن مال، شكم خود را از آتش جهنّم، مملو ساخته [اند] و[٢] زود باشد كه به شعله جهنّم، بريان شوند.
و در باب ظلم، قبل از اين مذكور شد كه سرايت نمودن اين ظلم به اولاد، از براى عقوبت ظالم است، به اطّلاع بعد از موت. و اولاد، اگر به عمل خود، مستوجب عقوبتى شده باشند، مكافات آن به فعل مىآيد، والّا در آخرت، ثواب مىيابند؛ مثل ساير مكاره كه در دنيا به ايشان رسد.
و على بن ابراهيم رحمه الله در تفسير خود گفته كه: اگر پدرْ صالح باشد، خداى تعالى، اولاد او را محافظت مىكند به صلاح او، چنانچه فرموده: «وَ أَمَّا الْجِدارُ فَكانَ لِغُلامَيْنِ يَتِيمَيْنِ فِي الْمَدِينَةِ وَ كانَ تَحْتَهُ كَنْزٌ لَهُما وَ كانَ أَبُوهُما صالِحاً فَأَرادَ رَبُّكَ أَنْ يَبْلُغا أَشُدَّهُما وَ يَسْتَخْرِجا كَنزَهُما رَحْمَةً مِنْ رَبِّكَ»[٣]؛ يعنى: و امّا آن ديوار كه حضرت خضر عليه السلام مشغول تعمير او شد، پس آن، از دو پسرِ يتيم بود از اهل آن شهر، و زير آن ديوار، گنجى از ايشان بود. پس خداوند تو خواست كه ايشان به مرتبه بلوغ و عقل برسند و گنج خود را بيرون آرند. و اين معنى، تفضلّى است از خداوند تو.
پس سياق اين كلام، دلالت مىكند بر آن كه صلاحِ پدر، باعث تفضّل بر اولاد مىشود و اگر پدر، مرتكب اكلِ مال يتيم شود، خداى تعالى، نسبت به اولاد، تفضّل در باب حفظ ايشان نمىفرمايد و ايشان را وا مىگذارد.[٤] و از حضرت امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده كه حضرت پيغمبر صلى الله عليه و آله فرموده كه: وقتى كه مرا در شب معراج به آسمان بردند، جمعى را ديدم كه آتش در شكمهاى ايشان، انداخته بودند و از دُبُر ايشان، بيرون مىآمد. پس به جبرئيل عليه السلام گفتم كه: اينها چه جماعتاند؟ گفت: اينها آن طايفهاند كه اموال يتيم را به ناحق مىخورند.[٥] و حِميَرى رحمه الله در كتاب قرب الإسناد، از حضرت امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده كه آن حضرت، از پدرش روايت مىفرمود كه حضرت پيغمبر صلى الله عليه و آله فرموده كه: از خدا بترسيد در باب دو ضعيف و ناتوان: يكى يتيم و يكى زن؛ زيرا كه بهترينِ شما، كسى است كه با اهل خود، بهتر
[١]. الف و ب:-« به نا حق».