منهج اليقين (شرح نامه امام صادق عليه السلام به شيعيان) - گلستانه، سید علاء الدین - الصفحة ١٢٤ - پنجم عاقّ والدين

شدن از نظر ايشان در سفر، عظيم‌تر است و مادر، در اين مقام، طلب مى‌كرد نظر كردن به سوى او و اقبال نمودن به جانب او را.

ديگر آن كه ايذا به ايشان نرسانَد، هر چند قليل باشد، و نگذارد به قدرِ مقدور كه ديگرى هم آزار به ايشان رساند.

و ديگر آن كه روزه سنّت، بى اذن پدر نگيرد؛ و در باب مادر، حديثى صريح نديده‌ام.

ديگر، آن كه بى اذن پدر، قسم نخورد و عهد نكند، مگر در كردن امرى واجب يا تركِ فعلى حرام.

و در باب نذر، نصّى بخصوص نديده‌ام، مگر آن كه كسى گويد كه: نذر، از اقسام يمين است و نهيى كه از يمين واقع شده، شامل اوست.[١] تا اين جا كلام شيخ شهيد- رضوانٌ عليه- است و آن كه گفته كه: «واجبات كفايى، مطلقاً حكم جهاد دارد، در آن كه بى رخصت ايشان، صحيح نيست»، محلّ تأمّل است؛ زيرا كه در جهاد، خوف قتل است و ساير واجبات كفائيّه، چنين نيستند.

ديگر، غايب شدن از نظر ايشان در جهاد، زياده از اكثر واجبات كفائيّه است، غالباً، و بعضى از واجبات كفائيّه بر جهت، سفر و غيبت را لازم ندارد. پس نهيى كه از جهاد واقع شده باشد، دلالت بر حرمت آنها نمى‌كند، بر تقديرى كه حكم امثال جهاد، از آن جا ظاهر شود و ظاهراً نصّى در مطلقِ واجبات كفائيّه موجود نباشد. و اللَّه أعلم!

و در امور حرام مطلقاً، گفته‌اند: اطاعتِ ايشان نمى‌بايد كرد؛ زيرا كه حضرت پيغمبر صلى الله عليه و آله فرموده كه: «لا طاعة لِمَخْلُوقٍ فِى مَعصِيَتِهِ الْخالِق»؛[٢] يعنى: اطاعت مخلوقى در معصيت خالق نمى‌باشد.[٣] و از جمله حقوق پدر و مادر كه متعلّق است به اعتقاد، آن است كه حضرت سيّد السّاجدين عليه السلام در حديث حقوق كه ابن بابويه رحمه الله در كتاب من لا يحضره الفقيه روايت نموده، اشاره فرموده كه:

حقّ مادرت آن است كه بدانى كه بارِ تو را كشيده، به نحوى كه كسى، بار كسى را نكِشد؛ و از ثمره دل خود به تو عطا كرده، آنچه احَدى به كسى ندهد؛ و تو را به همه اعضا و جوارح خود، محافظت نموده و پروا نكرده از آن كه خود، گرسنه باشد، هر گاه تو را سير كرده باشد؛ و از آن كه خود، تشنه‌

[١]. القواعد والفوائد، ج ٢، ص ٤٧.