جلوه‌های دلنواز ماه - ابن حسینی، سعید - الصفحة ٥٣٠ - ٤١ عاقبت شک

و هم ايمان دارد، همانند ترنج است كه هم خوش‌بو و هم خوش‌طعم است. آن كس كه نه قرآن به او عطا شده و نه ايمان، مانند «حنظله» «معروف به هندوانه ابوجهل» است كه هم بوى آن خوش نیست، و هم مزه‌اش تلخ است. [١]

٢٧. دریای بیکران آفرینش بدون ناخدا

روزی علی‌بن‌میثم دید مردی دهری «منکر خدا» در صدر مجلس وزیر مأمون «حسن‌بن‌سهل» نشسته و اعیان و دانشمندان دیگر در مقامی ‌پست‌تر از او نشسته‌اند. آن مرد منکر خدا با کمال جرأت در مسلک و مرام خود گستاخانه سخن می‌گفت و دیگران گوش می‌کردند. علی‌بن‌میثم جلو رفت و گفت: ای وزیر، امروز در خارج منزل شما چیز بسیار عجیبی را دیدم. وزیر جریان را پرسید.

او گفت: در کنار دجله دیدم یک کشتی بدون ناخدا مردم را از این طرف به طرف دیگر می‌برد. منکر خدا که در کنار وزیر نشسته بود به خیال خود از موقعیت استفاده کرد و گفت: ای وزیر، گویا این شخص در عقلش نقصی پیدا شده که چنین می‌گوید. این ادّعایی محال و غیر قابل وقوع است.

علی‌بن‌میثم رو به آن مرد کرد و گفت: آیا ممکن نیست یک کشتی بدون ناخدا مسافرینی را از رودی بگذراند؟ آن مرد مادی با غروری همراه با تمسخر گفت: هرگز نمی‌شود.

علی‌بن‌میثم گفت: پس چگونه در این دریای نامتناهی عالم هستی، موجودات بی‌شمار در جو بی‌نهایت مثلِ کرات و ماه و ستارگان، هر یک در مدار و مسیر معیّنی بدون خالق هستی سیر و گردش می‌کنند. تو برای حرکت یک کشتی در رودخانه از یک طرف به طرف دیگر، ناخدایی را لازم می‌دانی آیا برای سیر موجودات

[١] . اصول کافی، کلینی، محمد بن یعقوب، ط الاسلامية، ج ٢ ص٦٠٤ح ٦.