جلوه‌های دلنواز ماه - ابن حسینی، سعید - الصفحة ٤٨١ - ١٥ ایثار و جانفشانی اصحاب امام حسین

شماره ٢٧: ایثار و فداکاری

· قال الله الحكيم: (وَ يُؤْثِرُونَ عَلَى أَنْفُسِهِمْ وَ لَوْ كَانَ بِهِمْ خَصَاصَةٌ) [١] آنان دیگران را بر خود مقدم مى‌دارند هر چند خود بسيار نيازمند باشند.

· قال امیرمؤمنان علی٧: (كُن عَفُوّا فی قُدرَتِكَ، جَواداً فی عُسرَتِكَ، مُؤثِراً مَعَ فاقَتِكَ، يَكمُل لَكَ الفَضلُ) [٢] در هـنگام قـدرت، باگذشت باش، در حال تنگدستى بخشنده و در وقت نيازمندى، ايثارگر باش، تا فضل تو كامل گردد.

شرح كوتاه: از بالاترين درجات و فضایل اخلاقی ايثار و فداکاری و به تعبیر دیگر از خود گذشتگی است. انسان فداکار با وجود نياز ضرورى خود به چیزی آن را در اختیار ديگران قرار داده و دیگران را بر خود مقدم می‌دارد. ایثار مرتبه‌ای بالاتر از انفاق است زیرا فرد با وجود حبّ نفس و منفعت طلبی، دیگری را بر خود مقدم داشته و جان یا مال خود را فداى دیگری می‌نمايد.

مثلاً برای نجات دیگری از غرق شدن، حاضر می‌شود جان عزیز خود را به خطر بیندازد و برای نجات دیگری دل به دریا بزند با وجود این که خود گرسنه یا تشنه است دیگری را بر خود مقدم داشته و آب یا غذای خود را به دیگری ببخشد. مقام ايثارگر به مراتب بالاتر از انفاق کننده است زیرا فرد با وجود حب نفس و نیازی خود، بر هوای نفس غالب شده و شیء مورد نیاز خود را به دیگری می‌بخشد.

[١] . سوره حشر، آیه ٩.

[٢]. غرر الحكم: ۷۱۷۹، عيون الحكم و المواعظ دِينَوري، ابن قتيبة، ص: ۳۹۳.