جلوه‌های دلنواز ماه - ابن حسینی، سعید - الصفحة ١٦٨ - ٢ اهمیت سربلندی در آزمایشها الهی

امتحان الهی، امری قطعی و مسلّم است. طبق آیه ذیل این امتحان در امور مختلفی انجام می‌پذیرد. گاه در خوشی‌ها و نعمت‌ها و گاه در بلاها و مصائب... است (وَ لَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَيْ‌ءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَ الْجُوعِ وَ نَقْصٍ مِنَ الْأَمْوَالِ وَ الْأَنْفُسِ وَ الثَّمَرَاتِ وَ بَشِّرِ الصَّابِرِينَ) [١] همه انسان‌ها به برخی از این امور و مانند آن قطعاً آزمایش می‌شوند: ترس، گرسنگی، زیان مالی یا جانی و یا کمبود در محصولات میوه... ای رسول ما صابران را بشارت ده.

در همین تغییر و تحوّلات دنیا مثل فقر و غنی، سلامت و مرض، عافیت و بلا است که میزان دین‌داری و باطن افراد، آشکار می‌گردد. امام صادق٧ می‌فرماید: (مَنْ مَلَكَ نَفْسَهُ إذا رَغِبَ وَ إذا رَهِبَ وَ إذَا اشْتَهى و إذا غَضِبَ وَ إذا رَضِىَ، حَرَّمَ اللّهُ جَسَدَهُ عَلَى النّارِ) [٢] هر کس در همه حالات: هنگام خشم و رغبت، ترس و شهوت و غضب، خویشتن‌دار باشد، خداوند آتش جهنم را بر او حرام نماید.

اگر انسان در تحولات دنیا توانست بر نفس خود مسلّط باشد و به وظیفه خود عمل کند و از شاهراه حق خارج نشود و ثابت قدم باشد، چنین انسانی در امتحان الهی پیروز شده و عاقبت به خیر و سعادتمند در هر دو سرا خواهد شد. ولی اگر این آزمایش‌ها موجب تغییر در رفتار و اعمال انسان شود و به جهت ضعف ایمان و کم‌صبری عنان نفس را از کف داده و نعوذ بالله آلوده به گناه یا ظلم یا انکار حقایق شود، چنین فردی در آزمایش ‌الهی شکست خورده و شقاو‌تمند خواهد شد.

١. توجيه گناه در مواجهه با آزمایش الهی

جمعى از بنى‌اسرائيل در شهر ايله و کنار ساحل درياى احمر، زندگى می‌كردند. خداوند به جهت امتحان صيد ماهى را در روز شنبه توسّط پيامبرشان بر آنان حرام

[١] . سوره بقره آیه ١٥٥ .

[٢]. وسائل الشيعة، شیخ حر عاملی، طبع آل البیت، ج ۱۵ ص ۱۶۲.