جلوه‌های دلنواز ماه - ابن حسینی، سعید - الصفحة ١١٧ - ١٦ اعتدال در قضاوت دیگران

١٣. چند ضربالمثل با موضوع اعتدال

١. تند می‌روی جانا، ترسمت فرو مانی. ۲. تند نرو زمین می‌خوری. ۳. تندخویی با خلایق، مهر را، کین کردن است. ۴. تندی نه خوب آید از نامدار. ۵. شتاب‌زدگی کار شیطان است. ٦.عجله سبب پشیمانی است. ٧. زیاد نخور، ‌خوابِ‌آشفته نبین. ٨. زیاده‌گو، پر اشتباه است. ٩. زیادی خوشی، نکبت می‌آورد یا ناخوشی. ١٠. کم بخور پدر حکیم را درآر، راست برو پدر حاکم را درآر. ١١. کم‌بخور، دارو نخور. ١٢. میانه‌رو ز دو جانب نگاهبان دارد. ١٣. میانه‌گزینی، بمانی به جای.

١٤. اعتدال در کلام سعدی

بــــه فـــرمـــانبــــران بـــــر شـــــــه دادگــــــــــر پـــــدر وار خشـــــــم آورد بـــــــــر پســــــــــــر

گهـــــــش مـــی‌زنــــد تـــا شـــــود دردنــاک گهــــــی می‌کنــــد آبش از دیـــده پــاک

چــــو نــــرمــیکنـــی خصـــم گــردد دلیـر وگـــــــر خشــــمگیـــری شوند از تو سیـــر

درشتی و نرمی ‌هم به هم در، به است چو رگ زن که جراح و مرهم نه است[١]

١٥. مصادیق اعتدال و میانهروی

Q اول: میانهروی در مخارج زندگی: میانه‌روی در زندگی و فعالیّت‌های اقتصادی موجب می‌شود زندگی سامان ‌یابد و نتیجه آن بی‌نیازی از مردم و جلوگیری از فقر است. امام علی٧ در این جهت می‌فرماید: (ما عال من اقتصد) [٢] كسی كه‌ در خرج‌ كردن‌ ميانه‌رو‌ باشد، هرگز نيازمند دیگران نخواهد شد و به قول شاعر:

افراط به مرد عرصه را سازد تنگ تفريط كند كُميتِ عشرت را لنگ

پـــای از ره اعتـــدال بيرون مگذار نه رومی روم بــــاش و نه زنگی زنگ

امام صادق٧ فرمود: کسی که مالی داشته و آن را تلف کرده باشد و دوباره از

[١].[٢٠٩] بوستان سعدی باب اول در عدل و تدبیر.

[٢].[٢١٠] نهج البلاغه، موسوى، سید رضي ، حکمت ١٤٠.