جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٣٣٠ - غزل ٢٨٨ الااى طوطى گوياى اسرار

گرى نمودن، و يا بى‌پروا رخساره نشان دادن است. در جايى مى گويد:

عقل با آن همه فضيلت و شهرتى كه در عالم از خود به جا گذاشته؛ كه:

٢١٤٢

«أَلْعَقْلُ يَنْبُوعُ الْخَيرِ.»

[٢]: (عقل، سرچشمه خير و خوبى است.- نيز

٢١٤٣

«كَفى‌ بالْعَقْلِ غِنىً.»

[٣]: (عقل، براى غنى‌ و بى‌نيازى بس است.)، كار عشق از او ساخته نيست؛ زيرا عشق كيميايى است كه هركس را ندهند. عقل راهنماست؛ كه:

٢٥١٥

«أَلْعَقْلُ آلَةٌ اعْطيناها لِمَعْرِفَةِ الْعُبُودِيَّةِ، لا لِمَعْرِفَةِ الرُّبُوبِيَّةِ.»

[٤]: (عقل، وسيله اى است كه براى شناخت عبوديت و بندگى به ما داده شده، نه براى شناخت ربوبيّت.- عشق، روشنگر و پرده بردارنده از رخسار حقيقت مطلق.

اسكندر ذوالقرنين با آن همه هوش و عقل و ذكاوت كه داشت، نتوانست از آب حيات بهره بگيرد و آن را بيابد «به زور و زر ميسّر نيست اين كار.».

[١] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٢٨٠، ص ٢٢١.

[٢] - غرر و درر موضوعى، باب العقل، ص ٢٥٥.

[٣] - غرر و درر موضوعى، باب العقل، ص ٢٦٠.

[٤] - اثنى عشريّة، ص ١٩٧.