جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٤٧ - غزل ٢٤٤ مطرب عشق عجب ساز و نوايى دارد

الهى! كه عالَم از ناله عاشقان و فريفتگانِ جمال محبوب، خالى و بى‌صدا مباد.

و همواره فرياد ناله عشقشان در جهان طنين انداز باشد؛ كه آهنگ و صدايى دلپذير دارند، زيرا اگر اهل محبّت و ناله و گفتارشان نبود، بلكه اگر عشق به محبوب حقيقى (حقّ سبحانه) در ذرّات هستى نبود، كجا تسبيح و سجده و خشوع در پيشگاهش داشتند؛ كه: «يُسَبِّحُ لِلَّهِ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ»[١]: (همه آنچه در آسمانها و زمين هستند، به تسبيح پروردگار مشغولند.- نيز:

١٨٢٣

«أَنْتَ الَّذى سَجَدَ لَكَ سَوادُ اللَّيْلِ وَنُورُ النَّهارِ وَ ضَوْءُ القَمَرِ وَشُعاعُ الشَّمْسِ وَدَوِىُّ الْماءِ وَحَفيفُ الشَّجَرِ، يا أَللَّهُ! لاشَريكَ لَكَ.»

[٢]: (تويى آنكه تاريكى شب و نور روز و روشنايى ماه و شعاع خورشيد و زمزمه آب و صداى درخت [در هنگام وزيدن باد] براى تو سجده مى كند. اى خدا! شريكى براى تو نيست.) و همچنين:

«كُلُّ شَىْ‌ءٍ خاشِعٌ للَّهِ.»

[٣]: (هر چيزى در برابر خدا خاشع و فرو تن است.- كجا عالم را جلوه اى بود؟ و چگونه ممكن بود موجودى، بالاخصّ انسان، و بخصوص انسان كامل، در آن قرار و آرامش داشته باشد؟! به گفته خواجه در جايى:

[١] - جمعه: ١.

[٢] - اقبال الاعمال، ص ٥٥٤.

[٣] - غرر و درر موضوعى، باب اللَّه تعالى، ص ١٥.

[٤] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٢٨١، ص ٢٢١.