جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ١٧ - مقدمه سيماى عقل از نظر خواجه
|
٤- ميى دارم چوجان صافى وصوفى مى كندعيبش |
خدايا! هيچ عاقل رامبادابخت بد، روزى[١] |
|
اينكه عقل از راه عشق منع مى كند، براى آن است كه از سنگينى و مشكل بودن آن خبر دارد.
ه- در مواردى هم اشاره مى كند كه از راه عقل نمى توان به عشق راه يافت:
|
١- زاهدا! مِىْ بنوش رندانه |
فاتّقوا اللَّه يا اولى الألباب![٢] |
|
|
٢- اى كه از دفتر عقل، آيتِ عشق آموزى! |
ترسم اين نكته به تحقيق ندانى دانست[٣] |
|
|
٣- جناب عشق رادرگه، بسى بالاترازعقل است |
كسى آن آستان بوسد، كه جان درآستين دارد[٤] |
|
|
٤- بس بگشتم كه بپرسم سبب درد فراق |
مفتى عقل در اين مسئله لايَعْقِلْ بود[٥] |
|
بله، همان طور كه در حديث گذشت، عقل راهنماى به عبوديّت است، نه ربوبيّت.
و- در مواردى سخن از راهنمايى نمودن عقل به عشق به ميان آورده و مى گويد:
|
١- زَرْازبهاى مِىْ اكنون چو گُل دريغ مدار |
كه عقل كل به صدت عيب متّهم دارد[٦] |
|
[١] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٥٩٧، ص ٤٢٨.
[٢] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ١٧، ص ٤٩.
[٣] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٨٢، ص ٩٢.
[٤] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٢٦٤، ص ٢١١.
[٥] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٢٧١، ص ٢١٥.
[٦] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ١٩١، ص ١٦٢.