جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ١٥٢ - غزل ٢٦١ نسبت رويت اگرباماه وپروين كردهاند

نسيم جان پرور جمال و كمال و اسماء و صفات كوى معشوق بى‌نظير ما، چون به مشام جان اهل كمال گذر كند و به شهود آن نائل گردند، ديگر عقل را با تجرّد و عظمتى كه دارد مورد توجّه قرار نمى دهند، بلكه او را هم از نكهت خاك كوى دوست معطّر و با خود همراه مى سازند.

كنايه از اينكه: منزلگاه قرب جانان، منزلگاهى است كه عقل با آن همه عظمت كه دارد، در آنجا به نيستى مى گرايد؛ كه:

٢٥١٤

«وَلَأَسْتَغْرِقَنَّ عَقْلَهُ بِمَعْرِفَتى، وَلَأَقُومَنَّ لَهُ مَقامَ عَقْلِهِ.»

[١]: (و هر آينه عقل او را به معرفت و شناختم غرق نموده، و خود به جاى عقلش قرار مى گيرم.) در جايى مى گويد:

لذا باز مى گويد:

آرى، آنان كه خود را وابسته به عالم طبيعت نموده‌اند، از عالم ابرار و وابستگان به حضرت دوست بى‌خبرند؛ ولى عارفانى كه به نظر هلاك و بوار به عالم مى‌نگرند، از نعمتِ‌ «إِنَّ الْأَبْرارَ يَشْرَبُونَ مِنْ كَأْسٍ، كانَ مِزاجُها كافُوراً»[٣]: (نيكان از شرابى آميخته با كافور مى نوشند.- همچنين: «وَ يُسْقَوْنَ فِيها كَأْساً كانَ مِزاجُها زَنْجَبِيلًا»[٤]: (و در بهشت، شراب آميخته به زنجبيل به آنها نوشانده مى شود.) برخوردارند.

[١] - وافى، ج ٣، ابواب المواعظ، باب مواعظ اللَّه سبحانه، ص ٤٠.

[٢] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٧، ص ٤٣.

[٣] - انسان: ٥.

[٤] - انسان: ١٧.