جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٨٧ - غزل ١٩١ دلى كه غيب نمايست و جام جم دارد

نمى‌كند مگر كسى را كه از او خشنود باشد، از جمله رسولان، كه از پيشِ رو، و از پشت سرش نگهبانانى [فرشتگان‌] را مى فرستد؛ تا بداند كه پيامهاى پروردگارشان را كاملًا رساندند. خداوند به آنچه نزد رسولان است احاطه كامل دارد، و به شماره هر چيزى به خوبى آگاه است).

و شايد بخواهد بگويد: حضرت سليمان ٧ جزو

٣٣٤٤

«مَنِ ارْتَضى‌ مِنْ رَسُولٍ»

مى‌باشد و علم غيب مى داند (غيب نماست- چيزى بر او پوشيده نيست؛ زيرا جام جم و مقام خلافة اللّهى را دارد و همان گونه كه خداوند، عالم غيب است، علم غيب خود را به‌

«مَنِ ارْتَضى‌»

عنايت نموده، و حضرت سليمان ٧ نيز از ايشان بوده، و چنانچه خاتمى از او گم شود غمى ندارد و باذن اللَّه آنچه را بخواهد مى داند. علاوه بر اين، اگر حضرت سليمان ٧ در همه موجودات تصرّف مى فرموده به وسيله انگشترش نبوده، بلكه مقام معنوى و

«مَنِ ارْتَضى»

بودنش او را داراى اين منزلت قرار داده.

در نتيجه مى خواهد بگويد: دل عارف و عاشقى كه به كمالات معنوى راه يافته و به مقام مشاهده جمال و اسماء و صفات حضرت دوست نائل گشته، ديگر غم امورى را كه از دست مى دهد نخواهد خورد؛ كه: «ما أَصابَ مِنْ مُصِيبَةٍ فِي الْأَرْضِ وَ لا فِي أَنْفُسِكُمْ، إِلَّا فِي كِتابٍ مِنْ قَبْلِ أَنْ نَبْرَأَها، إِنَّ ذلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرٌ؛ لِكَيْلا تَأْسَوْا عَلى‌ ما فاتَكُمْ وَ لا تَفْرَحُوا بِما آتاكُمْ. وَ اللَّهُ لا يُحِبُّ كُلَّ مُخْتالٍ فَخُورٍ»[١]: (هيچ مصيبتى در زمين و نَفْسهايتان به شما نمى رسد مگر اينكه پيش از آنكه آن را [در اين عالم‌] ايجاد كنيم، در كتابى [ثبت‌] است. و اين كار بر خدا آسان است. [شما را بر اين حقيقت با خبر ساختيم‌] تا بر آنچه از دست مى دهيد اندوهگين نگرديد، و بر آنچه به شما مى رسد شادمان [با غرور و تكبّر] نشويد. خداوند هيچ متكبّر بسيار فخر فروش را دوست ندارد.)

[١] - حديد: ٢٢ و ٢٣.