جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٢٢٢ - غزل ٢٠٩ سمن بويان غبار غم چو بنشينند بنشانند

مى‌نمايد. كنايه از اينكه: تمامى كارهاى دوست با ما، جز لطف و عنايت و حُسن نيست.

در جاى ديگر در تقاضاى اين معنى مى گويد:

دوست پس از عمرى، نَفَسى با ما مى نشيند، هنوز بهره اى از جمالش نگرفته رُخ مى پوشاند و نهال شوق خود را در خاطرمان گذارده و مى رود، اين بيت هم گله اى است از محبوب (و در واقع علّت اين امر و دوام نداشتن وصالش، خودِ ما هستيم، وگرنه او جز لطف و محبّت به بندگانش روا نمى دارد)؛ كه:

١٥١١

«وَأَنَّكَ لا تَحْجُبُ عَنْ خَلْقِكَ إِلّا أَنْ تَحْجُبَهُمُ [تَحْتَجِبَهُمُ‌] الْأَعْمالُ [الآمالُ‌] دُونَكَ.»

[٢]: (و به درستى كه تو از خلق در حجاب نيستى، جز آنكه اعمال [يا: آرزوهاى‌] آنان در حجابشان نگاه داشته).

شايد مى خواهد بگويد: آنان كه از سلوك بهره و ثمرى گرفته و به كمالاتى راه يافته‌اند، از حقايق سخنها خواهند گفت. و چنانچه به مانند منصور به دار كشيده.

[١] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ١٣٨، ص ١٢٧.

[٢] - اقبال الاعمال، ص ٦٧٨.