درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ٣٥٥ - ترجمه سؤالات ابليس

اين سنخ عقوبت داخلى و درونى است غير از عقوبت و سوز گداز كه از آتش و يا قطع عضو از انسان است كه بر شخص عارض مى‌شود در عالم آخرت نيز كفار و اهل عناد مورد دو سنخ عقوبت قرار خواهند گرفت.

يكى عقوبت حسرت روانى و سوز گداز روانى كه سخترين آتش سوزان است و ديگر عقوبت خارجى كه آتش سوزان اعضاء و جوارح درونى و بيرونى كافر و اهل عناد را فرا خواهد گرفت.

اين آتش خارجى پرتو و ظهورى از آتش حسرت و سوز گداز درونى و داخلى خواهد بود زيرا هر چه هست از عناد روانى و درونى كافر و بيگانه است و هر چه نيرو و آتش عناد درونى زياده و شديدتر باشد آتش خارجى و پرتوى نيز زياده و سختر خواهد بود كه اعضاء و جوارح درونى و بيرونى كافر و معاند را فرا خواهد گرفت هم چنان كه مقتضاى تجسم اعمال قبيح و سيرت گناهان آنست كه بصورت آتش سوزان از درون خواهد ظهور نمود و اعضاء و جوارح كافر و معاند را فرا خواهد گرفت.

از جمله اعتراضات ابليس آنست كه دشمنى و عداوت او با آدم و فرزندان او در اثر امتناع از سجده پديد آمد بچه حكمت او را مسلط فرمود بر بنى آدم بطورى كه او بنى آدم را ببيند و بر خاطرات و تفكرات آنان آگهى بيابد و بتواند از هر طريق ممكن هر يك از آنان را بمخالفت با پروردگار تشويق كند و آنان را بمعصيت وادارد.

پاسخ آنست كه ابليس موجود مجرد و نيرومند بر خاطرات و تفكرات هر يك از افراد بشر كه آنها نيز موجودات مجرد و از شئون نفوس بشرى است آگهى دارد مى‌تواند از طريق نيروى واهمه بشر استفاده نمايد و آنان را بسوى تمايلات خودشان تحريك و تشويق نمايد.

زيرا بشر در آغاز كودكى فاقد هر گونه ادراك بوده در اثر استفاده از خارج بايد حقايقى را بفهمد چنانچه در اثر استناد و اعتماد بنيروى عاقله و خرد