درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ١٢٣ - پرتوى از تجسم عمل
عوالم امكانى است.
و بيان چگونگى موجودات عالم قيامت و بعث مانند جنات و بساتين و اشجار و انهار چگونه داراى حيات ادراكى خواهند بود اين گونه مطالب عرفانى اختصاص باهل معرفت و شهود و اولياء دارد و امكان ذاتى آن مبرهن است زيرا ممكن در قبال مشيت حريم قدس ربوبى مانند سايه و زياده انقياد خواهد داشت اين گونه حقايق بر غير اهل معرفت و كشف و شهود پنهان خواهد بود جز پس از مشاهده حقيقى در نظام آخرت.
و نسبت به اراده و مشيت بطور اطلاق اهل ايمان ساكنان بهشت بدان اشاره شد كه مشيت پرتو و موهبتى است از حق تعالى ساكنان جوار رحمت كبريائى و بطور قطع بر اساس حكمت و صلاح و ظهورى از مشيت قاهره مقام كبريائى خواهد بود و اين چنين نعمت و موهبت هرگز بر اساس خودخواهى و گزاف نخواهد بود هم چنان كه در عالم دنيا اراده و مشيت بشر بر وفق طبع بوده بدين جهت چه بسيار بر خلاف حكمت و صلاح شخصى و عمومى بكار ميرود.
هم چنان كه مقتضاى نظام امتحان و آزمايش اين چنين است ولى اراده مطلقه در عالم قيامت اراده بطور اطلاق حقيقى و ظهورى از قدرت مقام كبريائى و بمنظور جزاء و پاداش نيروى تقوى و انقياد و پرهيز از گناهانى است كه در عالم دنيا اهل ايمان نيروى اراده خود را بر وفق حكمت و صلاح بكار برده و هرگز از آن تخلف ننموده بالاخره اراده و اختيار خود را در طريق عبوديت بكار بردهاند.
خلاصه نبايد اراده و مشيت موهوبى باهل بهشت را قياس باراده و اختيار بشر در زندگى نظام تكليف نمود.
بعبارت ديگر عالم بعث و قيامت محصول همه عوالم امكانى است كه واجد همه مقامات كمالى امكانى خواهد بود و منزه و مصون از نقص و قصور و يگانه