درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ١٢٥ - پرتوى از تجسم عمل

آخرت خواهد بود.

خلاصه هيچ جهت شباهت ميان دو نظام دنيا و عالم آخرت نخواهد بود هم چنان كه اراده مطلقه براى هر يك از افراد ساكنان بهشت امر عادى است و تحقق اين چنين نفوذ اراده در اين جهان مبنى بر اعجاز و خارق طبع خواهد بود هرگز صورت و تحقق نخواهد داشت.

نتيجه آنست كه نبايد نظام جهان تكليف را قياس بنظام جزائى عالم آخرت نمود زيرا عالم دنيا عالم پراكندگى و اجسام و اجرام بى‌خبر از خود هم‌چنين بشر با نيروى ادراك و احساس از طريق نيروهاى ظاهرى از خارج استفاده نمايند و در اثر نيروى اراده و اختيار بتواند سعى و كوشش نمايد و حقايق و اسرارى را از خارج و حوادث بدست آورد و هر عمل كه بخواهد انجام دهد وابسته بشرايط و فقد موانع بسيارى خواهد بود ولى عالم آخرت عالم حيات و ادراك و حركت و نورانى و قدرت و اراده مطلقه كه هر چه را بخاطر آورد و بخواهد بدون وابستگى پديد آيد و آن را بوجود آورد.

و بر حسب آيه كريمه‌ وَ ما تَشاؤُنَ إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ‌ هرگز بشر نسبت بامرى مشيت و اراده نخواهد نمود جز اينكه حق سبحانه آن را خواسته و مورد مشيت خود قرار دهد از نظر اينكه بشر از طريق مشيت و صدور عمل مورد آزمايش قرار ميگيرد ولى در مورد اهل ايمان در عالم بهشت آيه كريمه‌ لَهُمْ ما يَشاؤُنَ فِيها وَ لَدَيْنا مَزِيدٌ حق تعالى براى ساكنان جوار رحمت خود اراده بطور اطلاق قرار داده كه هر چه را بخواهند بيدرنگ و بدون وابستگى بشرط تحقق پذيرد و آن را بوجود آورد و اراده مطلقه براى ساكنان بهشت اقصى مرتبه موهبت و شاهد بآنست كه كاملترين نظام امكانى در همه عوالم خواهد بود زيرا با همه شئون و امتيازاتى كه عالم آخرت دارد بهترين مسطوره نظام شريف ربوبى و كاملترين نظام امكان و دائم خواهد بود.