اسلامى به عنوان يك نظام مردم‌سالار دينى، صفات و شرايطى متعالى و حداكثر از لحاظ ارزشى و اخلاقى، معيارهاى دينى و حتى از نظر كارآمدى و كارآيى براى رهبرى در نظر گرفته شده‌اند كه در مقايسه با نظامهاى دمكراتيك غربى، برترى، حساسيت و هوشمندى فوق‌العاده اين نظام را در انتخاب بالاترين مقام حكومتى به اثبات مى‌رسانند.

صفات و شرايط در نظر گرفته شده براى رهبرى در جمهورى اسلامى ايران، در اصول ٥ و ١٠٩ قانون اساسى مورد اشاره قرار گرفته‌اند كه مجموع ويژگيهاى مطرح شده براى رهبرى را در اين دو اصل، در سه بخش زير مى‌توان قرار داد:[١] الف) ويژگيهاى اخلاقى و ارزشى: عدالت، تقوا، شجاعت؛ (اصل ٥)

ب) ويژگيهاى دينى: فقاهت (اصل ٥)، صلاحيت لازم براى افتا در ابواب مختلف فقه (يا اجتهاد مطلق)؛ (اصل ١٠٩)

ج) ويژگيهاى مربوط به كارآمدى: آگاهى به زمان، شجاعت، مديريت و تدبير (اصل ٥)، عدالت و تقواى لازم براى رهبرى امت اسلام، بينش صحيح سياسى و اجتماعى، تدبير، شجاعت، مديريت و قدرت كافى براى رهبرى. (اصل ١٠٩)

[١] - مبناى تعيين اين چنين صفات و ويژگيهايى براى رهبرى در مردم‌سالارى دينى، احاديث متعددى مى‌باشند كه از جمله آنها مى‌توان به حديث ذيل اشاره كرد:« و اما من كان من الفقها صائناً لنفسه، حافظاً لدينه، مخالفاً على هواه، مطيعاً لامر مولاه فلعوام آن يقلدوه و ذلك لايكون الابعض فقها الشيعه لاجميعهم.»( احتجاج طبرسى: صص ٢٦٤- ٢٦٣)